Neyðarástand hjá útgerðum með leigukvóta

Útgerðarmenn sem eiga það sameiginlegt að byggja rekstur sinn að verulegu leiti á leigu veiðiheimilda segja að neyðarástand ríki í greininni. Hópur þessara útgerðarmanna hittist á fundi í Hafnarfirði föstudaginn 27. Nóvember. Fundarmenn eru flestir aðilar í LÍÚ og þegar boðað var til fundarins var miðað við að boða fulltrúa útgerða sem hefðu leigt til sín 100 tonn eða meira.

Í tilkynningu frá hópnum segir að um það bil 50 útgerðir í landinu falli undir þessa flokkun og skip í þeirra eigu eru nálægt 70 talsins. „Afli þessara skipa á árinu 2008 samkvæmt tölum Hagstofunnar var liðlega 50 þúsund tonn. Aflaverðmæti 9 milljarðar og starfsmenn 800 talsins, að ótöldum afleiddum störfum. Liðlega helmingur afla þessara skipa kom til vegna leigu aflamarks en tæplega helmingur vegna úthlutunar sem byggist á aflahlutdeild skipanna."

Framboð fallið og verðið margfaldast

„Stöðu í rekstri þessara fyrirtækja í dag má líkja við neyðarástand," segir ennfremur og bent á að aflaheimildir sumra skipanna séu uppurnar og við það að klárast hjá öðrum. „Ástæður þess eru að framboð á leigumarkaði aflamarks hefur snarfallið og verð margfaldast. Stefnir allt í miklar uppsagnir sem þegar eru hafnar." Sérstaklega er bent á ýsu sem hefur hækkað úr 40kr í 180kr á liðlega ári eða um 450 prósent og skötusel sem hefur hækkað úr 120kr í 300kr eða um 250 prósent.

Útgerðarmennirnir segja tvennt koma til. Við úthlutun veiðiheimilda, frá árinu 2000 til ársins 2009 hefur hlutdeild sem úthlutað er til aflamarksskipa fallið um 32 prósent í þorski. Hún fór þó lægst á árinu 2007 en þá hafði hún lækkað um 42 prósent frá árinu 2000. „Það er samdóma álit þessa hóps að það sé ekki einungis skynsamlegt heldur jafnframt nauðsynlegt að auka úthlutun í þorski. Staða þjóðfélagsins hrópi á það."

Stofninn ekki settur í hættu

Þá segja þeir að jafnframt liggi fyrir sú skoðun Hafrannsóknastofnunnar að þetta setji stofninn ekki í hættu heldur hægi hugsanlega einungis á vexti hans ef hóflega er að staðið.

Að lokum benda útgerðarmennirnir á að heimild til flutnings aflamarks milli ára, var hækkuð á nýliðnu fiskveiðiári úr 20 prósentum í 33 prósent. „Þessi breyting hefur haft gríðarleg áhrif. Sökum þessarar heimildar var við nýliðin fiskveiðiáramót, 6.500 tonn óveidd af þorskheimildum síðasta árs, 10.900 tonn af heimildum í ýsu og 6.400 tonn af ufsa. Hópurinn lýsir yfir stuðningi við fyrirhugaðar breytingar ráðherra um lækkun á þessari heimild."