Telur fjölda spurninga ósvarað vegna Varnarmálastofnunar

„Er ekki verið að byrja á vitlausum enda? Ef þú átt eftir að skilgreina varnarþörfina af hverju ferðu þá fyrst og myndar stofnunina og regluverkið um það hvernig þú ætlar að verja þig gagnvart þessari ógn sem þú veist ekki hvort er til?" spyr Stefán Pálsson, einn umsækjenda um stöðu forstjóra nýrrar Varnarmálastofnunar. Stefán sótti atvinnuviðtal hjá Capacent í fyrradag vegna umsóknarinnar.

„Þetta eru svo sem engin tíðindi. Mér skilst að allir umsækjendur sem stóðust formlegu kröfurnar hafi verið kallaðir inn, þar á meðal ég," segir Stefán, inntur eftir tildrögum viðtalsins. Hann segir viðtalið hafa átt að taka tæpa klukkustund en það hafi þegar upp var staðið verið nær einni og hálfri. „Stúlkan sem framkvæmdi viðtalið bar fram fjöldann allan af spurningum og skrifaði ótt og títt niður svo ég geri ráð fyrir að ráðuneytið hafi úr nægum upplýsingum að moða," upplýsir hann.

Sterk sýn á reksturinn

Stefán segist hafa mjög sterka sýn á það hvernig reka beri Varnarmálastofnun en það sé einmitt með því að draga saman seglin og færa áhersluna frá hernaðarþættinum, skipulagningu á heræfingum og öðru slíku. Þannig mætti ná fram verulegum sparnaði sem ætti að vera gleðiefni fyrir ráðamenn þessa dagana, telur Stefán.

„Þegar [varnarmála]lögin voru samþykkt gengum við í Samtökum herstöðvarandstæðinga á fund utanríkisnefndar og gerðum mjög ákveðnar athugasemdir. Okkar greinargerð var upp á fimm eða sex blaðsíður sem er nú meira en gerist og gengur. Þar lögðum við til að málinu yrði vísað frá, menn væru hreinlega á villigötum. Við töldum að mjög stórir málaflokkar ættu ekki heima þarna undir. Ratsjárstöðvanetið á t.d. bara að vera samgöngumál og heyra undir samgönguráðuneytið," segir Stefán, ómyrkur í máli.

Sögulegur arfur á Íslandi

Hann bætir því við að í nágrannalöndum okkar séu starfrækt sérstök innanríkisráðuneyti sem fari með öryggismál. Á Íslandi sé það sögulegur arfur að það sem falli undir öryggismál feli einkum í sér samskipti við herinn og Atlantshafsbandalagið. „Þess vegna töldu menn að þetta ætti undir utanríkisráðuneytið. Á sama tíma eru alls konar stofnanir á borð við lögreglu og Almannavarnir sem falla undir dómsmálaráðuneytið og telja að þau eigi líka að vera við stjórnvölinn þegar alvarleg staða kemur upp," segir Stefán og hnýtir því við að verið sé að smygla mjög stórum málum í gegnum þingið í einhvers konar framhjáhlaupi. Til dæmis sé reiknað með þátttöku Íslands í hermálaráði NATO sem Ísland hafi aldrei tekið þátt í.

„Ég lagði áherslu á að stofnunin yrði til ráðgjafar frekar en framkvæmdaaðili og fyrsta verkið yrði að fara í endurskilgreiningu á stofnuninni. Það gerist allt of oft hérna á Íslandi að löggjöf er ekki nógu vel ígrunduð og þess vegna er alltaf verið að taka upp spánýja lagabálka. Þarna er skilgreint það hlutverk stofnunarinnar að skipuleggja og halda utan um heræfingar. Það er enga löggjöf um heræfingar að finna í íslenskum lögum. Það er fjöldi spurninga um umhverfismál og bótamál vegna skaða sem kynni að hljótast af slíku. Það er mikill ábyrgðarhluti að ætla einhverri ríkisstofnun að framkvæma slíka gjörninga án þess að stórum spurningum sé svarað," eru lokaorð Stefáns Pálssonar.