Smáhundar á Íslandi á 12. öld

Bein frá 12. öld af smáhundum hafa fundist við fornleifauppgröft að Kolkuósi. Þetta er elsta dæmi um smáhunda á Íslandi og telur fornleifafræðingur að Hólabiskupar hafi haft hundana sem stöðutákn, en einnig sem eins konar hitapoka til að verma upp rúm. Rannsókn fornleifa við Kolkuós er hluti viðamikillar fornleifarannsóknar sem tengist biskupssetrinu að Hólum í Hjaltadal. Þar hefur fundist fjöldi dýrabeina sem verið er að greina í Danmörku. Meðal annars hafa menn fundið þar elstu merki um rottur á Íslandi en einnig merki um innflutning ávaxta. Það sem þó hefur komið einna mest á óvart eru bein smáhunda og hefur tegundin nú verið greind, möltuhundur, kenndur við eyjuna Möltu. Ragnheiður Traustadóttir fornleifafræðingur segir að þrír hundar af þessari tegund hafi fundist við Kolkuós. Þar hafi líka fundist fleiri hundategundir og verið sé að greina beinin. Kolkuós hafi verið höfn Hólastaðar og því hafi menn hugsanlega flutt hundana inn frá Skandinavíu eða Evrópu. Ragnheiður segir enn fremur að við uppgröftinn hafi einnig fundist silfurpeningur frá Kölnarsvæðinu í Suður-Þýskalandi og hann sé frá því rétt eftir 1100. Það séu því ótvíræð merki um að Hólastóll hafi staðið fyrir innflutningi á ýmsu. Bein smáhundanna hafa verið aldursgreind og eru þau frá 12. öld eða frá þeim tíma sem Hólastóll var að byggjast upp. Vitað er að höfðingjar í Evrópu á þessum tíma höfðu slíka hunda sem stöðutákn og voru þeir dýr verslunarvara, margfalt dýrari en góðir veiðihundar. Ragnheiður segir hundana einnig hafa verið notaða sem hitadýnur, þeir hafi hitað upp rúmin. Höfðingjarnir eða konurnar þeirra hafi hugsanlega viljað vera eins og aðrir höfðingjar eða biskupar í Evrópu, eiga stöðutákn sem þetta.