Fávitar og örvitar teknir úr reglugerð

Aðeins aldarfjórðungur er síðan orð eins og fávitastofnanir, örvitar, fávitar og vanvitar voru gjaldgeng orð í opinberum gögnum. Í reglugerð sem nýlega var felld úr gildi voru þessi orð notuð um málefni þroskaheftra. Þar kom einnig fram að sálfræðingur skyldi halda spjaldskrá um þetta fólk og skyldi skráin varðveitt á Kópavogshæli.

Lögin sem reglugerðin studdist við voru felld úr gildi í ársbyrjun 1980 og síðan þá hefur gildi reglugerðarinnar ekki verið neitt. Friðrik Sigurðsson, framkvæmdastjóri Þroskahjálpar, segir að nútímavæðing hafi orðið í málefnum þroskaheftra með nýjum lögum í árslok 1979, sjúkdómavæðingin hafi minnkað og málaflokkurinn verið tekinn undir félagsmálaráðuneytið.

Jafnframt hafi stofnanamenningin verið lögð af og farið að byggja upp þjónustu við þroskaheft fólk þannig að það gæti lifað sem eðlilegustu lífi heima hjá sér.

"Þessi reglugerð er ágætis minnisvarði um þann tíma sem var," segir hann. "Landssamtök þroskaheftra voru stofnuð árið 1976 gegn hugarfarinu á þessum tíma." Skilgreiningin var að örviti var talinn með greindarvísitölu undir 25, fáviti með 25-50 og vanviti með 50-75 í greindarvísitölu. "Það má vera að menn hafi farið eftir þessari reglugerð þar til lögin voru felld úr gildi en eftir 1980 hef ég ekki trú á því að menn hafi haldið skrá á þessum forsendum," segir hann.

Fréttablaðið grennslaðist fyrir um hvort spjaldskráin hefði verið haldin og væri til en ekki fundust nein merki um það. Í bók Margrétar Margeirsdóttur, Fötlun og samfélag, segir líka að engin gagnasöfnun hafi verið gerð. Fyrstu opinberu tölurnar yfir fjölda "fávita" hafi verið frá 1969 og sýndu þær 597 "fávita" í landinu.