Sex af hverjum tíu komnir í vinnu eftir þrjú ár á bótum

Það kom Gissuri Péturssyni, forstjóra Vinnumálastofnunar, á óvart hversu margir af þeim hópi sem hafði fullnýtt þriggja ára rétt sinn til atvinnuleysisbóta voru búnir að tryggja sér starf að nýju, þegar könnun var gerð á högum þeirra á vegum Vinnumálastofnunar og velferðarráðuneytisins.

Hann telur vísbendingar um að allstór hópur hefði getað farið mun fyrr út á vinnumarkaðinn eða í skóla. Þá kunni einhver óskilgreindur hópur að hafa unnið svart og þegið bætur á sama tíma, og þannig viðhaldið starfsgetu sinni.

Yfir 63% þeirra rúmlega þúsund einstaklinga sem svöruðu voru í fullu starfi, launamenn í hlutastarfi, í sjálfstæðum rekstri eða í námi.

Gissur segir niðurstöðurnar sanna að markmið vinnumarkaðsaðgerða Vinnumálastofnunar hafi gengið eftir. Fólk sé tilbúið þegar atvinna býðst.

„Auðvitað kemur svo þessi viðbótarhvati. Það er ekki bara það að vinna er í boði – heldur er ekkert annað í boði. Það mætti þá segja í þessu ljósi að það sé gott að bótatímabilið sé ekki of langt, og tvö og hálft ár nægjanlegt,“ segir Gissur en jafnframt að hér verði að slá varnagla. Niðurstaðan varpi ljósi á atvinnuástandið; niðurstaðan hefði líklega verið allt önnur ef rannsóknin hefði verið gerð nokkru fyrr. Aðstæður til að stytta bótatímabilið nú hafi verið góðar í ljósi betra atvinnuástands. 



Spurður hvort rannsóknin sýni ekki svart á hvítu að margir hefðu getað fengið sér vinnu, eða farið í skóla miklu fyrr, eða á þeim þremur árum sem bótatímabilið spannaði, svarar Gissur að það megi til sanns vegar færa. Þó megi ekki gleyma því að á bak við tölurnar sé líka fólk sem á erfitt með að fóta sig og glímir við ýmisleg félagsleg vandamál.



Þegar áform um styttingu bótatímabils atvinnuleysistrygginga úr 36 mánuðum í 30 voru kynnt var því spáð að fólk sem missti atvinnuleysisbætur myndi flykkjast til sveitarfélaganna til að fá fjárhagsaðstoð í stað tapaðra bóta. Það kemur ekki fram í rannsókninni, og í raun þvert á móti. 



„Þessi fjölgun sem hefur orðið hjá sveitarfélögunum er ekki að koma héðan. Það er kannski hin dökka hlið málsins að sú fjölgun sem er á fjárhagsaðstoð hjá sveitarfélögunum er ekki síst í hópi ungs fólks, sem hefur ekki öðlast vinnureynslu til að fá rétt til atvinnuleysisbóta.

Þar inni er auðvitað líka fólk sem á ekkert að vera á fjárhagsaðstoð, heldur í vinnu eða í námi, ef það fengi rétta aðstoð og stuðning,“ segir Gissur, sem játar því jafnframt að rannsóknin bendi til þess að óskilgreindur hópur er á atvinnuleysisskrá en er í svartri vinnu á sama tíma.

Færri þurfa fjárhagsaðstoð en von var á

• Af þeim sem svöruðu voru 22% enn í atvinnuleit.
• 27,1% hefur fengið fjárhagsaðstoð frá hlutaðeigandi sveitarfélagi.
• Alls fengu 9,9% greidda fjárhagsaðstoð frá hlutaðeigandi sveitarfélagi þegar rannsóknin var gerð.
• 57,8% höfðu hafið þátttöku á vinnumarkaði að nýju þegar könnunin var gerð.
• Að auki höfðu 5,8% hafið nám.
• 1.021 svaraði, eða 66,6%.
• Rannsóknartímabilið náði frá ársbyrjun 2013 til haustsins 2014.