Ábati sagður margfaldur af styrkingu túlkasjóðsins

„Við höfum spurt ráðuneytið um hvort það berist viðbótafjármagn en okkur var tjáð að svo væri ekki,“ segir Valgerður Stefánsdóttir, forstöðumaður Samskiptamiðstöðvar heyrnarlausra og heyrnarskertra, um fjármögnun túlkasjóðs.

Túlkasjóður er uppurinn og skapar það umtalsverð vandamál fyrir fólk sem treystir á aðstoð túlka.

„Við höfum fengið þau skilaboð að við fáum 23,6 milljónir í sjóðinn út árið og þessu er skipt upp í fjögur tímabil. En það er ljóst að þetta fjármagn dugir okkur ekki.“

Féð fyrir þennan fjórðung er búið og von er á næsta kvóta 1. júlí en Valgerður segir að ástandið hafi bitnað á mörgum.

Hún telur upp fjölda viðburða á borð við útskriftir, ættarmót, starfsviðtöl og fleira þar sem fólki hefur verið neitað um túlkun. Þá geta heyrnarlausir ekki sinnt lögbundnum hlutverkum líkt og að mæta á húsfundi.

„Ímyndaðu þér ef þú gætir ekki stundað samskipti á neinu sviði sem ekki tengist hinu opinbera. Það er alveg ljóst að þetta fjármagn er ekki nóg.“

Valgerður segir lykilinn felast í lagasetningu en á Íslandi er ekki lögbundin krafa að veita heyrnarlausum og heyrnarskertum túlkaþjónustu.

„Hjá nágrannalöndum okkar er þessi þjónusta ótakmörkuð enda er hún bundin í lög,“ segir Valgerður. Ennfremur bendir hún á að ef Alþingi myndi staðfesta sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólk yrði það ígildi þess að lögfesta þau réttindi.

Daði Hreinsson, framkvæmdastjóri Félags heyrnarlausra, segir ástandið með öllu óviðunandi.

„Lögfræðingur okkar hefur skrifað menntamálaráðherra bréf og við höfum margítrekað að meira fjármagn þurfi í sjóðinn en það heyrist ekkert. Við hörmum það hvað það kemur lítið til okkar og hve mikið skilningsleysið er. Það er algert,“ segir Daði en hann segir stjórnvöld ekki hafa sýnt þessu mikinn áhuga síðan túlkasjóður tæmdist fyrst í fyrravetur.

Daði segir Félag heyrnarlausra hafa gert úttekt á því hver ábati samfélagsins væri ef heyrnarlausum væri tryggð almennileg þátttaka samfélaginu til dæmis með hjálp túlkasjóðs. 

„Við fengum Tryggingastofnun til að reikna fyrir okkur og Deloitte staðfesti þær tölur að ef okkar fólk væri fullvinnufært en ekki á örorku væri ábatinn af því í gegn um skatttekjur og því um líkt um 112 milljónir á ári fyrir ríkið. Það sem okkur vantar í túlkasjóð er dropi í hafið á móti ábatanum,“ segir hann og ítrekar mikilvægi úrbóta fyrir heyrnarlausa. 

„Þetta snýst um grundvallarmannréttindi ákveðins hóps í samfélaginu og jafnan aðgang hans að vinnumarkaðnum frekar en að stuðla að óvirkni hans.“