Vilji er allt sem þarf

Hægt er að spá fyrir um það hverjir muni fá krabbamein og jafnvel koma í veg fyrir að fólk þrói með sér sjúkdóminn, samkvæmt niðurstöðum stórrar erlendrar rannsóknar. Forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar segir þetta lengi hafa verið hægt á Íslandi, en að pólitískan vilja skorti.

Ímyndum okkur heim þar sem læknir getur, með einfaldri blóðprufu, skorið úr um líkurnar á því, út frá genum, hversu líkleg við erum til að fá vissar tegundir krabbameins og hvernig við getum forðast að þróa með okkur sjúkdóminn. Kannski er þetta ekki svo fjarlægur draumur.

Breskir vísindamenn, sem stóðu að stærstu krabbameinsrannsókn sinnar tegundar, hafa fundið 80 staði í erfðamenginu sem hafa áhrif á krabbamein. Í rannókninni var horft sérstaklega á krabbamein í brjóstum, blöðruhálskirtli og eggjastokkum. Niðurstaðan er að hægt sé að meta nokkuð nákvæmlega áhættuna á að fólk fái hinar ýmsar tegundir krabbameins.

„Þetta eru upplýsingar þess eðlis sem við höfum haft á Íslandi í töluvert langan tíma. Við búum að sérstaklega nákvæmum erfðaupplýsingum um áhættuna á krabbameinum svo og öðrum sjúkdómum."

Kári kveðst ítrekað hafa leitað til heilbrigðisráðherra og bent á þennan möguleika.

„Ef yfirvöld vildu það og Persónuvernd leyfði það, þá mætti finna þennan stóra hóp af fólki og þessi krabbamein eru þess eðlis að það mætti koma í veg fyrir að býsna stór hópur dæi."

Kári segir stjórnvöld veigra sér við málinu þar sem erfitt sé að nálgast fólk með upplýsingar sem þessar. Inn í þetta spili hugmyndir um rétt fólks til að vita annars vegar og til að vita ekki, hins vegar.

„Við erum með svolítinn hóp sem hefur verið að setjast niður upp á síðkastið og velta fyrir sér hvernig við eigum að ráðleggja samfélaginu þegar að þessu kemur, en fram að þessu hefur gengið illa að fá samfélagið til að nýta sér þetta."