Fréttaskýring: Búast við öruggum meirihluta á Alþingi

Ríkisstjórnin telur sig hafa nokkuð öruggan meirihluta fyrir kvótafrumvörpunum tveimur sem lögð verða fram á Alþingi á næstu dögum. Óvíst er hins vegar hvenær þau munu koma til afgreiðslu, þótt reyna eigi til þrautar að klára að minnsta kosti hið fyrra áður en þingið fer í sumarfrí um miðjan júní.

Tveir þingmenn Samfylkingarinnar lýstu yfir efasemdum um tiltekna þætti frumvarpanna í Morgunblaðinu í gær, einkum að þau væru ekki nógu markaðsmiðuð og veittu stjórnmálamönnum – ráðherrum og fulltrúum sveitarfélaga – of mikil völd til úthlutunar úr svokölluðum pottum. Sú útfærsla hefur á hinn bóginn mælst vel fyrir hjá Vinstri grænum og ólíklegt að henni fáist breytt.

Þessar efasemdir enduróma þær fjölmörgu athugasemdir sem fram komu á þingflokksfundi Samfylkingarinnar á mánudag, þar sem frumvörpin voru kynnt og síðan samþykkt til framlagningar á þingi.

Samfylkingarmenn fara enda ekki í grafgötur með að þeir séu síður en svo himinlifandi með frumvarpið. Með því hefði þurft að ganga lengra í endurúthlutun á aflaheimildum, að þeirra mati, þótt menn geri sér grein fyrir því að stjórnmál snúist um málamiðlanir, hugmyndir þeirra njóti einfaldlega ekki nægs fylgis og því verði ekki komist lengra að sinni.

Búast við stuðningi annarraEn jafnvel þótt stöku þingmenn Samfylkingarinnar kynnu að ganga úr skaftinu við atkvæðagreiðslu um málið óttast forystumenn stjórnarinnar ekki að frumvörpin verði felld.

Þeir treysta meðal annars á stuðning Atla Gíslasonar og Ásmundar Einars Daðasonar, nú utan flokka, sem eru tæpast taldir vilja leggja stein í götu frumvarpa sem komin eru frá sjávarútvegsráðuneyti Jóns Bjarnasonar, náins samherja þeirra frá tímanum í Vinstri grænum.

Þá er sömuleiðis búist við því að framsóknarmenn, að minnsta kosti hluti þeirra, muni styðja málið á þingi, jafnvel þótt sumir liðsmenn hafi gagnrýnt það opinberlega.

Enn fremur er ekki talið útilokað að Hreyfingin styðji frumvörpin á endanum þótt fulltrúar hennar ætli fyrst að reyna fyrir sér með sitt eigið.

Gæti tafist fram á haustRíkisstjórnin hefur fengið sex hagfræðinga, undir forystu Axels Hall, lektors við Háskólann í Reykjavík, til að vinna álitsgerð um hagræn áhrif frumvarpanna, verði þau að lögum.

Í bókun um skipan hópsins segir að tekið skuli mið af álitinu við meðferð málsins í þinginu, og, eins og það var orðað við blaðamann, að ef það sýndi fram á að lagabreytingarnar myndu rústa íslenskan sjávarútveg – sem útvegsmenn hafa haldið fram – þá verði að sjálfsögðu tekið tillit til þess.

Þetta þýðir að fyrra frumvarpið verður ekki afgreitt fyrr en álitið liggur fyrir. Upphaflega stóð til að það yrði í byrjun júní, en hins vegar þykir afar hæpið að sú tímasetning standist. Tefjist vinnan við álitið mjög gæti tíminn orðið naumur.

Þingið á að starfa til 15. júní en svigrúm er til að starfa nokkra daga til viðbótar ef mikið liggur við, líkt og gert var í fyrra. Það vilja menn þó helst forðast, enda rækist það þá á annað á dagskrá þingmanna og ráðherra, svo sem hátíðahöld á 17. júní.

Þá er ekki heldur með öllu útilokað – sérstaklega ef gera þarf miklar breytingar á frumvörpunum – að afgreiðsla þess fyrra tefjist fram á haust. Sumarþinginu lýkur ekki fyrr en með tveggja vikna þingfundi í september og þess vegna þyrfti ekki að leggja frumvörpin fram að nýju. Nýtt fiskveiðiár verður þá reyndar hafið, en þetta er þó talið mögulegt þar sem breytingarnar í frumvarpinu taki ekki nema að litlu leyti til næsta fiskveiðiárs.

Óttast ekki riftun kjarasamningaNokkur þrýstingur er hins vegar á að ljúka málinu í júní vegna tengsla þess við nýgerða kjarasamninga. Samtök atvinnulífsins létu setja ákvæði í samningana um að þau gætu rift þeim einhliða fyrir 22. júní, ekki síst vegna óvissunnar um afdrif kvótamálsins.

Í stjórnarliðinu hafa menn reyndar ekki teljandi áhyggjur af því að reyna muni á riftunarákvæðið. Bent er á að stór hluti aðildarfélaga Samtaka atvinnulífsins hafi samþykkt kjarasamningana og víða þar innanbúðar hafi gætt nokkurrar óánægju með það hversu mikil áhrif kvótamálin virtust ætla að hafa á samningana. Að lokum hafi verið knúið á um samningsgerðina og ólíklegt sé að útgerðarmenn fái aftur að koma kjaramálunum úr farvegi, hvað sem hótunum um það líði.

Þá geti það jafnvel dregið enn úr líkunum á að samningunum verði rift að láta málið hanga í lausu lofti fram á haust, enda geti atvinnurekendur þá skýlt sér á bak við það að málið sé enn breytingum háð.

Svona hljóðar alltént stöðumatið í herbúðum ríkisstjórnarflokkanna, með þeim fyrirvara að í sjálfu sér megi eiga von á hverju sem er.

stigur@frettabladid.is