Ekkert óeðlilegt við fjölda öryrkja á Litla-Hrauni

Fangi á Litla-Hrauni telur ekki óeðlilegt að öryrkjar séu mun fleiri í hópi fanga en úti í þjóðfélaginu. Margir fangar komi inn á Hraunið úr mikilli neyslu, glími við margskonar fíkn eða geðsjúkdóma. Þá búi fangar við aðstæður sem skapi þunglyndi.

Nær helmingur allra fanga á Íslandi er á örorkubótum frá ríkinu. Þeir halda fullum örorkugreiðslum fyrstu fjóra mánuði sína á bak við lás og slá, eftir það fá öryrkjar í hópi fanga vasapeninga frá Tryggingastofnun en fullir vasapeningar eru tæpar 42 þúsund krónur. Meðalþóknun fanga á síðasta ári fyrir vinnu sína var um 32 þúsund krónur á mánuði. Sú þóknun skerðir ekki vasapeningana. Þess má geta að fangar eru ekki rukkaðir um meðlag, þeir semja um það þegar afplánun lýkur og þeir greiða ekkert fyrir lausasölulyf og læknisþjónustu.

Fregnir okkar af háu hlutfalli öryrkja í hópi fanga hafa vakið furðu sumra, fangelsismálastjóri hefur sagt út í hött að 50% af föngum geti verið öryrkjar, og telur að þeir séu að spila á kerfið - á meðan forstjóri Tryggingastofnunar telur hlutfallið ekki óeðlilegt. Fréttastofa ræddi í dag í síma við Árna Ásbjörnsson fanga á Litla-Hrauni sem hlaut 9 ára fangelsisdóm fyrir aðild sína að Papeyjarsmyglinu. Árni segir hlutfallið ekki óeðlilegt, margir fangar komi inn á Hraunið úr mikilli neyslu og mun hærra hlutfall fanga en fólks almennt eigi við ýmiss konar fíknir og geðsjúkdóma að stríða. Þá búi fangar við aðstæður sem skapi þunglyndi og komi margir frá brotnum heimilum.

Aðspurður hvort honum þyki eðlilegt að menn þiggi örorkubætur á sama tíma og þeir afpláni refsingu fyrir glæpi, í fangelsi þar sem þeim sé séð fyrir fæði og húsnæði svaraði Árni: "Kannski ekki". Hitt sé óeðlilegt að fangar vinni inni í fangelsum og fái fyrir það þóknun en ekki laun, segir Árni. Það þýði að fangar séu ekki slysatryggðir við vinnu sína og safni engum lífeyrisréttindum - eins og þeir myndu gera hétu tekjur þeirra laun í kerfinu. Sem raunar, eins og hann bendir sjálfur á, gæti hugsanlega haft þá einkennilegu hliðarverkun að fangar gætu öðlast rétt til atvinnuleysisbóta.