Díoxín í ryki talið valda endurmengun

Eitrið díoxín er talið líklegt til að verða bundið í jarðvegi í Engidal í Skutulsfirði áratugum saman. Ekki eru taldar forsendur til að undanskilja nein dýr á svæðinu þegar talað er um mengun frá sorpbrennslunni Funa, hvorki búfénað né villt dýr. Líklegt er talið að mengun sé enn að eiga sér stað á svæðinu með fjúkandi ryki sem inniheldur eiturefni.

Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýrri áfangaskýrslu sérfræðihóps Matvælastofnunar sem fjallað hefur um mengun í búfé og framtíð búskapar í Skutulsfirði vegna mengunar frá Funa.

Kjartan Hreinsson, sérgreinadýralæknir hjá Matvælastofnun, segir það líklegt að díoxín verði bundið í jarðvegi í Skutulsfirði í áratugi. Hversu lengi nákvæmlega er ekki vitað þar sem það fari eftir samsetningu mengunarinnar eða hvaða díoxín á í hlut. „Það var bara hætt að brenna þarna í desember og ekki er vitað hvað efnin bindast hratt. Þau geta fokið um eins og eldfjallaaska og valdið endurmengun á grasi og gróðri,“ segir Kjartan.

Í skýrslunni kemur fram að samkvæmt gögnum Veðurstofunnar er ríkjandi vindátt á staðnum inn dalinn. „Fram að þeim tíma að brennslu var hætt, hefur sennilega borist stöðug mengun út í umhverfið í formi ryks og agna. [...] Mikið af þessu efni er enn á svæðinu og sennilegt er að það verði á ferðinni þar um nokkurn tíma, hversu lengi er erfitt að segja til um. Því er líklegt að mengun sé enn að eiga sér stað á svæðinu, alla vega hvað skepnur varðar.“

Sérfræðihópurinn gerir það að tillögu sinni að gerð verði tilraun í sumar til að kanna upptöku díoxíns og fleiri efna í Engidal. Kjartan segir að þá yrðu fengnar kindur með lömbum frá ómenguðu svæði til beitar á fyrirfram tilgreindu svæði. „Þetta teljum við vænlegustu leiðina til að meta heildarástandið með tilliti til framtíðar nýtingar.“ Án slíkrar tilraunar er ekki óhætt að hleypa afurðum á markað nema að undangengnum ítarlegum rannsóknum, að mati sérfræðihópsins.

Framtíð nytja í Engidal, sem og aðra nýtingu svæðisins er í lausu lofti. Mælt er með því að aðkomufé sé haldið frá svæðinu, öllu heyi beri að farga og huga þurfi að sýnatöku úr rjúpu og berjum fyrir veiðitíma og uppskeru.

Kjartan telur einnig að taka verði sýni úr villtum fiski úr ánni í Engidal og lóni þar sem setið geti verið mengað.

svavar@frettabladid.is