„Jeppagengjanna“ var sárt saknað

Sendiráð Bandaríkjanna í Kabúl sendi langt minnisblað í Hvíta húsið, til CIA og æðstu herstjórnar, til að reyna að koma í veg fyrir brotthvarf íslensku „jeppagengjanna“ frá Afganistan. Íslendingarnir hlaðnir lofi fyrir sín störf.

Þjóðaröryggisráðgjafi Bandaríkjaforseta, æðsta herstjórn Bandaríkjahers, CIA og sendiráð Bandaríkjanna hjá Sameinuðu þjóðunum voru meðal viðtakenda tveggja blaðsíðna minnisblaðs sem bandaríska sendiráðið í Kabúl skrifaði í desember 2006 til þess að hvetja bandarísk stjórnvöld til að þrýsta á íslensk yfirvöld um að hætta við að kalla „jeppagengi“ íslenskra friðargæsluliða heim frá Afganistan.

Um var að ræða tvo fimm manna hópa lögreglumanna, sjúkraflutningamanna, sérþjálfaðra bílstjóra og vélvirkja. Valgerður Sverrisdóttir utanríkisráðherra ákvað í október 2006, mánuði eftir að Bandaríkjamenn lokuðu formlega herstöð sinni á Keflavíkurflugvelli, að kalla sveitina heim í febrúar 2007. Um leið var tilkynnt að íslensk friðargæsla myndi framvegis sinna borgaralegum verkefnum og voru hjúkrunarfræðingar og ljósmóðir send til Afganistan í stað „jeppagengjanna“. Mikill pólitískur stuðningur kom fram hér á landi við þessa stefnubreytingu. Fulltrúar allra stjórnarandstöðuflokka fögnuðu henni.

Það kveður við annan tón í minnisblaðinu frá sendiráði Bandaríkjamanna í Kabúl. Þar segir að áform íslenskra stjórnvalda valdi þungum áhyggjum og varað við „alvarlegum afleiðingum“ þessara breytinga fyrir herliðið í Ghor-héraði.

Utanríkisráðuneytið í Washington er hvatt til að þrýsta á íslensk stjórnvöld að þau endurskoði ákvörðunina.

„Vegna samsetningar sinnar, sérstaks tækjabúnaðar og mikillar reynslu af torfæruakstri við aðstæður eins og þær sem ríkja í Ghor-héraði hafa eftirlitssveitir Íslendinganna skilað miklum árangri,“ segir í minnisblaðinu. „Vegna áreiðanleika sveitarinnar, viðleitni hennar til þess að miðla hæfni sinni til annarra sveita og einstakrar hæfni til björgunarstarfa er starf endurreisnarsveitarinnar í Chaghcharan mun skilvirkara en ella.“

Fullyrt er að Íslendingar einir séu vanir akstri á landsvæði líkt og í Ghor-héraði. Hæfni þeirra við að nýta GPS-staðsetningartækni sé einstök og geri þeim kleift að sinna eftirlits- og björgunarstörfum að nóttu sem degi.

Hins vegar séu íslensku friðargæsluliðarnir sjálfir vonsviknir vegna þess að störf þeirra njóti lítils stuðnings frá íslenskum stjórnvöldum og almenningi.