Rannsóknarhraði skiptir miklu máli

Sakfellt var í 31 kynferðis-brotamáli á síðasta ári af þeim 57 málum sem ríkissaksóknari ákærði í. Embættinu bárust 147 kærur en felldi 66 niður, níu mál eru ódæmd í hæstarétti. Lágt hlutfall nauðgunarmála sem enda með sakfellingu var gagnrýnt mjög á ráðstefnu Stígamóta, Nauðganir og viðbrögð samfélagsins við þeim sem haldin var í gær í tilefni af 20 ára afmæli Stígamóta.

Valtýr Sigurðsson ríkissaksóknari benti á að hlutfall ákæra hefði aukist á undanförnum árum. Fundargestir og ræðumenn voru margir þeirrar skoðunar að brotaþolar væru hræddir við kerfið, treystu því ekki. „Réttarkerfið er svikamylla,“ sagði Guðrún Jónsdóttir talskona Stígamóta og sagði það bregðast of mörgum brotaþolum. Hún kallaði eftir úrbótum í málefnum þeirra sem verða fyrir kynferðisbrotum og undir það tóku fundargestir.

Öll kynferðisbrot ætti að rannsaka af sérhæfðum rannsóknarlögreglumönnum kynferðisbrotadeildar sagði Stefán Eiríksson lögreglustjóri höfuðborgarsvæðisins sem benti á að brotaþolar á landsbyggðinni sitji ekki við sama borð og þeir sem búa á höfuðborgarsvæðinu. Mál þeirra síðarnefndu séu rannsökuð af starfsmönnum sem hafi sérþekkingu málaflokknum, reynslu og menntun. Stefán sagði að tillaga um að deildin sinnti rannsókn kynferðisbrota á landinu öllu lægi á borði dómsmálaráðherra. Lögreglustjóri benti á að málsmeðferðartími nauðgunarmála hefði styst verulega eftir að kynferðisbrotadeild var sett á laggirnar. Í dag er meðal málshraði hjá lögreglunni í Reykjavík um 60 dagar, árið 2009 voru 37,5 prósent mála afgreidd á innan við 60 dögum af lögreglunni en 62,5 prósent á lengri tíma.

Í máli Þorbjargar Ingu Jónsdóttur hæstaréttarlögmanns sem verið hefur réttargæslumaður í fjölda nauðgunarmála kom fram að bein tengsl eru á milli hraða rannsóknar og sakfellingar í nauðgunarmálum. Fram kom í máli hennar að þar sem sakfellt hefði verið hefði meðal rannsóknartími mála verið tæpar fjórar vikur, en rúmar tólf í málum sem var sýknað í. Þorbjörg Inga sagði ennfremur að sá tími sem fer í rannsókn væri brotaþolum mjög erfiður. „Hver vika er sem einn mánuður,“ sagði einn umbjóðenda hennar við hana. Þorbjörg Inga sagði einnig að gríðarlegur léttir væri fyrir brotaþola þegar gefin væri út ákæra í málum þeirra, þá upplifðu brotaþolar að þeim væri trúað en sífellt væri verið að draga málstað kærenda í efa.

sigridur@frettabladid.is