Þriðji geirinn er mikils virði fyrir samfélagið í heild sinni

Fræðasetur þriðja geirans svokallaða tók formlega til starfa í Háskóla Íslands (HÍ) í gær. Um er að ræða stofnun sem mun fjalla um þau félagasamtök eða stofnanir sem ekki eru reknar af opinberum aðilum og ekki í hagnaðarskyni. Að setrinu standa Félagsráðgjafardeild og Stjórnmálafræðideild HÍ ásamt samtökunum Almannaheill.

Í tilefni af opnun fræðasetursins kom sænski prófessorinn Lars Svedberg, einn af fremstu fræðimönnum þessa sviðs, til landsins og hélt fyrirlestur um stöðu þriðja geirans á krepputíma.

Í samtali við Fréttablaðið segist Svedberg þó ekki geta spáð fyrir um hvaða áhrif efnahagshrunið muni hafa á þriðja geirann hér á landi. Hins vegar megi margt læra af fyrri dýfum í íslensku efnahagslífi.

„Þið hafið upplifað mun meiri sveiflur í þessum málum en hin Norðurlöndin og það er merkilegt að sjá að þið hafið jafnan komið vel út úr þessum lægðum, þannig að ég held að ykkur muni takast það aftur."

Þriðji geirinn muni eflaust snúa sterkur til baka, enda liggi það í eðli þess konar starfs.

„Þriðji geirinn virðist oft standa í skugga markaðarins eða ríkisins en fyrr eða síðar kemur hann aftur upp og skilar sínu verki. Í gegnum árin hafa slíkir hópar komið og farið, en í stað þeirra koma jafnmargir og jafnvel fleiri."

Áhyggjuefni er, að mati Svedbergs, sú tilhneiging að krafist sé breytinga á starfsemi innan þriðja geirans. Stöðlun og samræming við aðra geira geti grafið undan hefðbundnu starfi.

„Það er tvíbent, þar sem það getur haft þann kost að starfsemi aðila í þriðja geiranum getur orðið faglegri og skilvirkari. Hins vegar er líka hætta á því að þeir missi tengingu sína við almenning, en það er afar mikilvægt samfélaginu að allir hafi tækifæri á að láta rödd sína heyrast á þeim vettvangi."

Það er því álit hans að þriðji geirinn verði að halda sérstöðu sinni sem vettvangur þar sem almenningur geti tjáð skoðanir sínar og veitt ríkjandi öflum aðhald.

thorgils@frettabladid.is