Háir vextir halda uppi verðlagi

Lækkun stýrivaxta hefur engin áhrif á eldri húsnæðislán en leiðir til lækkunar dráttarvaxta og vaxta á yfirdráttarlánum. Forseti ASÍ segir háa vexti halda uppi verðlagi og framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins telur að keyra hefði átt stýrivextina niður í 2,5 prósent og láta krónuna taka skellinn.

Stýrivextir á Íslandi eru enn þeir hæstu í heiminum eftir lækkun þeirra í dag. Heimilin í landinu munu finna takmarkað fyrir lækkun þeirra til skemmri tíma. Gylfi Arnbjörnsson forseti Alþýðusambands Íslands (ASÍ) segir Seðlabankann vissulega vera að lækka vexti og það muni létta á skammtímalánum eins og yfirdráttarlánum. Þá ættu dráttarvextir að lækka mjög hratt. "En varðandi þegar tekin lán eins og húsnæðislán breytir þetta ekki miklu," segir Gylfi.

Gylfi segir svo lítið skref stigið með lækkuninni, að hún nái ekki að byggja upp jákvæðar væntingar hjá heimilum og fyrirtækjum. "Ég held að við þessar aðstæður núna geti vaxtamunur milli íslensku krónunnar og t.d. evruvaxtanna ekki verið meiri en fjögur prósentustig. Það þýðir að stýrivextirnir hefu þurft að fara í 5,25 prósent en ekki 13," segir Gylfi.

Vilhjálmur Egilsson framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins vill ganga enn lengra, því með þessu vaxtastigi þori fyrirtækin hvorki að fjárfesta né ráða til sín fólk. "Í stað þess að lækka vexti um 2,5 prósentur ættu stýrivextirnir að vera 2,5 prósent," segir Vilhjálmur. Allir eru sammála um að við slíka lækkun hefði gengi krónunnar fallið mjög mikið. Vilhjálmur telur að þau áhrif yrðu mjög tímabundin en jákvæð til lengri tíma.

"Það sem skiptir máli er hvort við höfum langtímasýn á það sem er að gerast í atvinnulífinu og hvort við höfum trú á framtíðina. En með þessum háu stýrivöxtum og gjaldeyrishöftunum erum við alltaf að hjakka í sama farinu. Vandamálin hanga yfir okkur og það gerist ekki neitt," segir Vilhjálmur Egilsson framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins.