Ísland verður að standa við erlendar skuldbindingar

Ef Ísland ætlar að vera partur af Alþjóðasamfélaginu verður að standa við skuldbindingar erlendis. Ekki er raunhæft að bera saman stöðu Íslands í dag við stöðu Argentínu þegar landið lýsti yfir þjóðargjaldþroti árið 2001, að mati Jóns Daníelssonar, hagfræðings.

Yfir 200 manns hafa skráð sig á facebook síðu með einkunnarorðunum: Við neitum að borga skuldir sem við berum ekki ábyrgð á.

Einnig hefur því verið velt upp að þjóðin lýsi sig gjaldþrota. En getur þjóð orðið gjaldþrota?

Það er að minnsta kosti ljóst að ríkissjóður getur ekki orðið gjaldþrota á sama hátt og einstaklingar og fyrirtæki. Hvorki landslög né alþjóðalög leyfa ríkissjóði að lýsa sig gjaldþrota. Þó hafa ýmis lönd lýst því yfir í gegnum tíðina að þau ætli ekki að standa við skuldbindingar sínar. Gott dæmi um það er Argentína.

Í desember árið 2001 lýsti landið því yfir að það gæti ekki greitt skuldir sínar til baka. Þá voru opinberar skuldir Argentínu um 145 milljarðar Bandaríkjadala. Sú upphæð var á þeim tíma um 54% af vergri landsframleiðslu í Argentínu.

Erfitt er að segja nákvæmlega til um hverjar skuldir ríkissjóðs Íslands eru í dag, vegna mikilla óvissuþátta. Talan 1.500 milljarðar hefur þó oftast verið nefnd. Verg landsframleiðsla á síðasta ári nam tæpum 1500 milljörðum. Samkvæmt þessu eru skuldirnar um 102% af vergri landsframleiðslu, töluvert hærri en þær voru í Argentínu.

En er raunhæft að bera stöðu Íslands saman við stöðu Argentínu árið 2001? Að mati Jóns Daníelssonar, hagfræðings, er sá samanburður ekki raunhæfur.

„Þegar Argentína verður gjaldþrota þá hættir ríkið að borga skuldbindingar sínar erlendis. Mestur hluti af atvinnustarfsemi Argentínu er innanlands en landið er mjög sjálfbært þannig að atvinnustarfsemi truflaðist ekki mikið þrátt fyrir að landið yrði gjaldþrota."

Jón segir að ef Ísland myndi gera það sama yrði staðan allt önnur. Íslensk fyrirtæki og einstaklingar séu háð því að geta starfað á alþjóðlegum vettvangi. Ef ríkið lýsti yfir gjaldþroti myndu erlendir aðilar strax gera kröfu á að allar eignir ríkisins erlendis yrðu teknar upp í skuldirnar.