Milljarða fram úr áætlunum

Samkvæmt bráðabirgðauppgjöri fjármálaráðuneytisins eru gjöld ríkissjóðs tæpum tíu milljörðum lægri en fjárlög gera ráð fyrir. Það er mikil breyting frá síðustu árum en þá fór ríkisreikningur að meðaltali yfir tuttugu milljarða fram úr fjárlögum. Brotalamir voru hins vegar á rekstri ríkisstofnana, sem fór samtals 1,7 milljarða fram úr fjárlögum og virðist að mestu leyti mega rekja það til nokkurra mennta- og heilbrigðisstofnana. Mestu munaði um ýmsar um viðhalds-, vega- og byggingaframkvæmdir sem var frestað og þá spöruðust tæpir þrír milljarðar vegna hafna- og flugvallarframkvæmda og framkvæmda á vegum menntamálaráðuneytisins sem voru innan heimilda. Stofnkostnaður og viðhald voru samtals 7,2 milljörðum innan heimilda. Sú ríkisstofnun sem mest fór fram úr heimildum var Landspítali-Háskólasjúkrahús 945 milljónir fram úr fjárlögum, og samanlagður halli Heilsugæslunnar í Reykjavík, heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni og Tryggingastofnunar ríkisins er um 800 milljónir. Rekja má halla þessara stofnana til uppsafnaðs rekstrarvanda frá fyrri árum. Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri og Hólaskóli, sem heyra undir landbúnaðarráðuneytið, fóru samanlagt 250 milljónir króna fram úr fjárlögum. Aðrir háskólar fóru 427 milljónir fram úr. Þá fóru framhaldsskólarnir 254 milljónir fram úr heimildum, en þeir hafa þó greitt niður uppsafnaðan halla frá fyrri árum og flestir þeirra héldu sig innan rammans. Ráðherrar bera ábyrgð á framkvæmd fjárlaga og þeim ber skylda til að bregðast við ef útgjöld fara fjögur prósent fram úr heimildum. Menntamálaráðuneytið er rétt undir þessum mörkum með 3,9 prósenta halla en landbúnaðar- og utanríkisráðuneytið fara bæði langt yfir þetta þak. Þessi þrjú ráðuneyti virðast öll hafa dregið úr öðrum kostnaði til að vega upp á móti því. Þannig voru beingreiðslur til bænda 243 milljónum innan heimilda árið 2004, utanríkisráðuneytið greiddi ekki rúman hálfan milljarð í þróunarsjóð Evrópusambandsins og framkvæmdir á vegum menntamálaráðuneytisins reyndust 1.526 milljónir innan heimilda.