Í þrem flokkum sama kjörtímabilið

12. maí 2005 00:01

Allar götur frá því stjórnmálaflokkar urðu til á Íslandi í upphafi síðustu aldar hafa flokkar komið og farið, sameinast og sundrast. Sömu sögu er að segja af stjórnmálamönnunum sem mynda flokkana. Flokkakljúfur sjálfrar náttúrunnar Af víðförulum flokkaflökkurum skal fyrstan frægan telja Hannibal Valdimarsson, sem kom víða við á löngum póltískum ferli. Gárungar kölluðu hann meðal annars flokkakljúf sjálfrar náttúrunnar. Hannibal hóf ferilinn í Alþýðuflokknum á fjórða áratug síðustu aldar en eftir að hafa orðið undir í formannskjöri í flokknum 1954 skildu leiðir og 1956 stofnaði hann Alþýðubandalagið. Upp úr sauð á þeim bænum 1967 og fór Hannibal í sérframboð í þingkosningum það ár en starfaði þó áfram sem formaður Alþýðubandalagsins til 1968, er hann sagði sig úr flokknum. Hann stofnaði síðan Samtök frjálslyndra og vinstri manna 1969 og var formaður þess flokks til 1974, er hann hætti afskiptum af stjórnmálum. Hysjaði ekki upp um stjórnina Bjarni Guðnason prófessor var einn af félögum Hannibals í Samtökum frjálslyndra og vinstri manna og tók sem slíkur þátt í myndun vinstri stjórnarinnar sem sat frá 1971 til 1974. Hann yfirgaf reyndar skútuna 1973 og var utanflokka en átti síðan ekki hvað minnstan þátt í að stjórnin féll þegar hann hætti stuðningi við hana með þeim fleygu orðum að stjórnin væri með allt niðrum sig og hann ætlaði ekki að hysja upp um hana brækurnar. Bjarni gekk síðan til liðs við Alþýðuflokkinn og var varaþingmaður hans til 1986. Frá vinstri til hægri Bandalag jafnaðarmanna varð til í aðdraganda alþingiskosninga 1983 en forystumenn þess komu að mestu frá Alþýðuflokknum. Flokkurinn kom fjórum mönnum á þing en þraut örendi áður en kjörtímabilinu lauk. Gengu þrír þingmanna hans, þau Stefán Benediktsson, Kolbrún Jónsdóttir og Guðmundur Einarsson, til liðs við Alþýðuflokkinn en Kristín S. Kvaran gekk í raðir sjálfstæðismanna. Í þremur flokkum á fjórum árum Borgaraflokkurinn var stofnaður 1987 í kjölfar mikilla átaka innan Sjálfstæðisflokksins og kom sjö mönnum á þing sama ár. Albert Guðmundsson, formaður flokksins, hvarf af þingi ári síðar og varð sendiherra í Frakklandi. Árið eftir kvarnaðist enn úr flokknum þegar tveir þingmenn hans, þeir Ingi Björn Albertsson og Hreggviður Jónsson, stofnuðu Frjálslynda hægriflokkinn. Honum varð ekki langra lífdaga auðið því þeir Ingi Björn og Hreggviður gengu aftur í Sjálfstæðisflokkinn 1991. Þar með höfðu þeir afrekað að vera í þremur stjórnmálaflokkum á einu kjörtímabili. Úr og í Alþýðuflokkinn Jóhanna Sigurðardóttir var fyrst kjörin á Alþingi fyrir Alþýðuflokkinn 1978. Hún yfirgaf flokkinn eftir að hún tapaði formannskjöri fyrir Jóni Baldvini Hannibalssyni 1994 og var utanflokka á þingi um skeið. Fyrir kosningarnar 1995 stofnaði hún Þjóðvaka og komst á þing við þriðja mann. Þjóðvaki rann síðan saman við Alþýðuflokkinn á miðju kjörtímabilinu og flokkurinn rann síðan allur inn í Samfylkinguna í fyllingu tímans. Skjótur frami innan framsóknar Sá flokkaflakkari sem verið hefur hvað mest áberandi á síðari árum er tvímælalaust Kristinn H. Gunnarsson. Hann var fyrst kjörinn á Alþingi 1991 fyrir Alþýðubandalagið og starfaði óslitið innan raða flokksins til ársins 1998, er hann gekk skyndilega til liðs við Framsóknarflokkinn. Þetta gerðist í kjölfar þess að Alþýðubandalagið ákvað að ganga til sameiginlegs framboðs með Alþýðuflokki og Kvennalista fyrir kosningarnar 1999. Fleiri Alþýðubandalagsmenn undu þessu ekki heldur og þannig gengu þeir Steingrímur J. Sigfússon og Hjörleifur Guttormsson úr flokknum á sama tíma og lögðu þar með drög að stofnun Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs. Kristinn H. náði skjótum frama innan Framsóknar og varð þingflokksformaður eftir kosningarnar 1999 en heldur hefur andað köldu milli Kristins og forystu flokksins síðustu misserin. Í Sjálfstæðisflokkinn Gunnar Örlygsson er svo nefndur til sögunnar síðastur í röð flokkaflakkara en margir liggja þó óbættir hjá garði. Hann fór í framboð fyrir Frjálslynda flokkinn við alþingiskosningarnar 2003 og entist því ekki nema tvö ár í flokknum. Flokkurinn var reyndar upphaflega stofnaður af óánægðum sjálfstæðismönnum, Sverri Hermannssyni og Guðjóni Arnari Kristjánssyni, þannig að leiðin yfir í Sjálfstæðisflokkinn er kannski ekki svo ýkja löng þegar allt kemur til alls. Enda var Gunnar í Sjálfstæðisflokknum áður en hann gekk í Frjálslynda flokkinn.

Fréttir Innlent Stj.mál

Mest lesið

Fleiri fréttir