26 þúsund krónur minnka

Margir öryrkjar og eldri borgarar eru öskuillir eftir að ljóst varð fyrir helgina að ekki aðeins var umsamin 26 þúsund króna eingreiðsla þeirra skattlögð heldur einnig skert vegna tekna eða annarra skerðingarákvæða. Þeir benda á almenna vinnumarkaðinn sem samdi um 26 þúsund króna launauppbót í desember fyrir alla launamenn óháð tekjum.

Ekki stóð til af hálfu stjórnvalda að fylgja samningum á almennum vinnumarkaði sjálfkrafa. Sam­bæri­leg uppbót fyrir aldraða og öryrkja hlyti einnig að vera samningsatriði.

Málið var tekið upp á alþingi og ákváðu stjórnvöld síðar að verða við kröfum öryrkja og eldri borgara. Nú segja talsmenn eldri borgara að fyrirspurnum og kvörtunum vegna afgreiðslu stjórnvalda rigni inn á skrifstofu Landssambands eldri borgara.

Kostar ríkið ekki neitt

Leiða má líkur að því að 26 þúsund króna launauppbót í þessum mánuði jafngildi um 2,5 milljarða króna útgjöldum fyrir atvinnuvegina. Pétur Guðmundsson verk­fræð­ingur og eldri borgari hefur reiknað það út að þessi upphæð færi ríkissjóði um 650 milljóna króna óvæntar skatttekjur á þessu ári. Auk þess renni um 340 milljónir króna til sveitarfélaganna í formi útsvars. Ef eldri borgarar, sem fá lífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins eru 27 þúsund, hefðu um 700 milljónir króna dugað til þess að greiða hverjum þeirra 26 þúsund króna eingreiðslu. En þeir greiða líkast til um 175 milljónir króna í skatta af þessum 700 milljónum króna og er þá ekki tekið tillit til útsvars til sveitarfélaga. Hreinn kostnaður ríkissjóðs vegna þessa nemur því um 525 milljónum króna. Það er 125 milljónum króna lægri upphæð en ríkið fær í auknar tekjur vegna kjarasamninga á almenna vinnumarkaðnum.

Met í lítilsvirðingu

Þeir eldri borgarar sem fá skerta tekjutryggingu vegna annarra launa fá einnig sambærilega skerðingu á 26 þúsund krónurnar. Innan við helmingur þeirra fær uppbótina að fullu samkvæmt þessu eða á bilinu átta til tíu þúsund manns. "Við erum afgangsstærð, eins og kom á daginn 1. desember. Uppbótinni er útdeilt með öllum tekjutengingum og skerðingum sem hugsast getur," segir Pétur sem unnið hefur trúnaðarstörf fyrir Landssamband eldri borgara. "Þessi lítilsvirðing ríkisvalds­ins á þörf aldraðra fyrir bætur vegna hærri verðbólgu slær öll fyrri met. Í næstu kosningum telja þeir greinilega að ekki þurfi að treysta á fylgi þeirra 17% kjósenda, sem eru reiðir gamir menn og konur." Og skattlagningin eykst. Talnagögn, sem hvorki hafa verið véfengd af sérfræðingum né embættismönnum, benda afdráttarlaust til þess að kjör eldri borgara hafi ekki haldist í hendur við kaupmáttaraukningu síðustu 10 ára.

Halldór Ásgrímsson forsætisráðherra og aðrir ráðherrar hafa haldið því fram, meðal annars í þingræðum, að ráðstöfunartekjur hafi almennt hækkað um allt að 60 prósent á umræddu tímabili. Gögn samráðshóps á vegum eldri borgara og stjórnvalda sýna að kaupmáttur ráðstöfunartekna hjá drjúgum meirihluta eldri borgara hafi aukist um 10 prósent frá árinu 1995.

Einar Árnason, hagfræðingur Landssambands eldri borgara, bendir á að í rauninni hafi skattbyrði eldri borgara einnig hækkað á undanförnum árum. Reiknast honum til að skattar sem hlutfall tekna hafi hækkað úr 7,6 prósentum árið 1995 í 9,4 prósent árið 2005. Þar sem skattleysismörk hafa ekki hækkað í takt við hækkandi verðlag og laun er nú greiddur skattur af hærri hluta tekna en áður. Þannig segir skattprósentan ekki alla söguna.