„Trúi ekki öðru en að hún taki þetta til sín“

Oddur Ævar Gunnarsson og Margrét Helga Erlingsdóttir skrifa 24. mars 2026 12:16

Gylfi Þór segist vongóður um að Kristrún muni beita sér í málinu. Þann tón er þó ekki að merkja hjá forsætisráðherra.

Formaður verkalýðsmálaráðs Samfylkingarinnar kveðst vongóður um að Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra muni beita sér gegn fyrirhuguðum breytingum Daða Más Kristóferssonar fjármálaráðherra á réttindum og skyldum starfsmanna ríkisins. Tími sé kominn á að fingrafar Samfylkingarinnar sjáist á stjórnarsamstarfinu. Forsætisráðherra segir málið munu fá þinglega meðferð.

Fjármálaráðherra kynnti í haust frumvarp um breytingar á réttindum og skyldum opinberra starfsmanna, sem fela meðal annars í sér afnám áminningarskyldu sem undanfara uppsagnar. Frumvarpið var tekið til fyrstu umræðu á þingi í síðustu viku og er nú til umfjöllunar í efnahags-og viðskiptanefnd.

Verkalýðsmálaráð Samfylkingarinnar segir í yfirlýsingu að ráðið hafi þungar áhyggjur af frumvarpinu, þá helst afnámi áminningarskyldu, styttra bótatímabili og lengri réttindamyndunar atvinnuleysistrygginga, úr þremur í tólf mánuði.

Gylfi Þór Gíslason formaður ráðsins og oddviti Samfylkingar á Ísafirði segir einnig skorta samráð við verkalýðshreyfingar landsins.

„Það ætti ekki að vera að gera þetta einhliða af ríkisstjórninni. Við erum ekki sátt við það að Jafnaðarmannaflokkur Íslands sé að taka þátt í þessu. Við í verkalýðsmálaráðinu erum samviska flokksins og þurfum að passa upp á það að flokkurinn haldi tengslum við verkalýðshreyfinguna í landinu, því við erum einu sinni Jafnaðarmannaflokkur Íslands og eigum að vinna fyrir launafólk í landinu.“

Hann segist vongóður um að Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra og formaður Samfylkingar muni beita sér og taka slaginn um málið við Daða Má Kristófersson fjármálaráðherra Viðreisnar.

„Alveg frá því hún tók við sem formaður hefur hún talað um það að það þurfi að efla tengsl Samfylkingarinnar, Jafnaðarmannaflokks Íslands, við verkalýðshreyfinguna. Ég trúi ekki öðru en að hún taki þetta til sín og að það verði breyting á.“

Vel megi gera breytingar á uppsagnarferli opinberra starfsmanna en það verði að gera í samráði við verkalýðshreyfinguna. Rödd Samfylkingar sem jafnaðarmannaflokks í ríkisstjórn verði að heyrast.

„Allavega viljum við að þessu verklagi verði breytt, við viljum það og okkur finnst tími kominn á að við fáum þarna fingrafar Samfylkingarinnar, að það sé verk jafnaðarmannaflokks Íslands að þessi vinnubrögð þá séu ekki svona.“

Breytingarnar séu til bóta

Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra segir málið til bóta. Hann hafnar fullyrðingum um að hann hafi ekki átt í samráði við verkalýðshreyfingar.

„Ég tek alls ekki undir það, ég átti marga fundi með fulltrúum opinberra starfsmanna, þeir sendu inn sameiginlegar ábendingar sem við fórum eftir eins og hægt var. Það að við séum svo á öndverðu meiði, ja þú verður eiginlega að spyrja fulltrúa opinberra starfsmanna hvers vegna þeim finnst eðlileg þróun að mannauðsstjórnun hjá ríkinu ekki vera umbótaskref og hvort þeir taki ekki undir að áminningarskyldan eins og hún er í dag er mjög neikvætt og meiðandi ferli, í engu samræmi við nútíma mannauðsstjórn.“

Skilur áhyggjur ráðsins en málið fái þinglega meðferð

„Ég skil vel að verkalýðsmálaráð láti þetta mál sig varða og ég ber fulla virðingu fyrir því. Þetta er vissulega breyting en mér finnst mikilvægt að taka fram að þessi ríkisstjórn er fullmeðvituð um það að opinberir starfsmenn eru auðvitað hryggjarstykki í opinberri þjónustu. Þetta eru breytingar sem er búið að tala um í áratugi og í áraraðir og hafa reglulega komið upp,“ segir Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra um málið.

„Áminningarskyldan hefur ekki verið að virka sem skyldi og þær breytingar sem nú er verið að gera fela ekki í sér uppsagnir sem eru fyrirvaralausar, það er verið að tala um leiðbeinandi samtöl, það er verið að tala um að þetta verður áfram stjórnvaldsákvörðun að segja upp opinberum starfsmanni, sem þýðir að viðkomandi hefur andmælarétt, getur leitað réttar síns hja dómstólum, fengið álit hjá umboðsmanni, þetta er annað form af mannauðsstjórn og við tökum það mjög alvarlega að fólk upplifi áfram að það sé öruggt í starfi hjá ríkinu. Í stóru myndinni mun þetta ekki hafa áhrif á 99,99 prósent þeirra sem starfa hjá hinu opinbera, en þetta er breyting í vinnulagi.“

Þetta kemur illa við þessi stéttarfélög, sem hafa hrundið af stað herferð?

„Ég hef auðvitað orðið vör við það. Ég hef átt fjöldann allan af samtölum við þessi stéttarfélög, ég veit að fjármálaráðherra hefur líka verið í samskiptum við þau, það hefur verið tekið við sjónarmiðum, þeim hefur verið mætt að hluta, vissulega ekki að öllu leyti en ég ítreka það sem ég sagði, við stöndum með ríkisstarfsmönnum og við viljum tryggja sem best kjör og starfsaðstæður, áminningarskyldan hefur ekki verið að virka sem skyldi, það verður ekki um miklar uppsagnir vegna þessa, yfirgnæfandi hópur mun ekki finna neina breytingu, þetta verður til að tryggja umhverfi umræddra starfsmanna.“

Þetta verður ekki endurskoðað eins og þetta ráð fer fram á?

„Þetta mál ratar inn í þingið, það fær þinglega meðferð, þessir aðilar mæta fyrir þingnefnd, það verður tekið við sjónarmiðum þeirra, og auðvitað getur maður ekki útilokað að það verði gerðar einhverjar breytingar á málinu en útgangspunktur ríkisstjórnarinnar er að bregðast við því að þetta tól sem áminningarskyldan er hefur ekki virkað sem skyldi og það er verið að reyna að fara í annað form og við erum mjög meðvituð um að starfsöryggi umræddra starfsmanna sé áfram tryggt.“

Ályktun um fyrirhugaðar skerðingar á rétti til atvinnuleysistrygginga og afnám áminningarskyldu í lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins

Stjórn Verkalýðsmálaráðs Samfylkingarinnar – Jafnaðarflokks Íslands lýsir yfir alvarlegum áhyggjum vegna fyrirhugaðra breytinga á lögum um atvinnuleysistryggingar og lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins. Fyrirliggjandi tillögur fela í sér skerðingar á réttindum launafólks almennt - réttindum sem hafa verið hornsteinn íslensks vinnumarkaðar í áratugi.

Á íslenskum vinnumarkaði hefur um langt skeið ríkt sú grundvallarregla að ákvarðanir sem snerta kjör og starfsöryggi launafólks eru teknar í nánu og markvissu samráði við heildarsamtök launafólks. Slíkt þríhliða samstarf stjórnvalda, launafólks og atvinnurekenda er ekki aðeins faglegt og eðlilegt – heldur er það lögbundið og lykilforsenda trausts og stöðugleika á vinnumarkaði. Þetta samstarf hefur lagt grunninn að velsæld og jöfnuði á Íslandi.

Tillögurnar sem nú liggja fyrir eru þess eðlis að þær krefjast víðtæks samstarfs og vandaðra greininga, enda varða þær grundvallarréttindi á vinnumarkaði. Það má alls ekki gerast á okkar vakt, Samfylkingarinnar, að samráð við heildarsamtök launafólks í svo mikilvægum málum sé hunsað og réttindi launafólks skert einhliða. Ríkisstjórnin er með því að stefna þessu samstarfi í óvissu sem mun grafa undan festu og fyrirsjáanleika á vinnumarkaði.

Eftirfarandi breytingar valda stjórn Verkalýðsmálaráðs Samfylkingairnnar sérstökum áhyggjum:

·Stytta bótatímabil atvinnuleysistrygginga um 40% getur haft alvarlegar afleiðingar fyrir einstaklinga og stuðlað að verri fjárhagsstöðu þeirra og sveitarfélaga.

Breyta réttindamyndun í atvinnuleysistryggingum úr þremur í 12 mánuði sem getur útilokað fjölda þeirra sem vinna tímabundið, stunda sveigjanleg störf eða eru að fóta sig á vinnumarkaði.

·Draga úr starfsöryggi opinberra starfsmanna með afnámi áminningarskyldu en henni er ætlað að stuðla að því að stjórnendur taki upplýsta og málefnalega ákvörðun um uppsögn. Áminningarskyldan er að sama skapi vörn gegn því að ákvörðun um uppsögn úr starfi sé ekki byggð á geðþótta eða misbeitingu valds.

Verði þessar breytingar að veruleika munu þær skerða starfsöryggi, tekjuöryggi, félagslegt öryggi og stöðu fólks sem stendur höllum fæti. Þær munu jafnframt grafa undan faglegum ástæðum uppsagna sem lúta að skyldum á opinberum vinnumarkaði.

Stjórn Verkalýðsmálaráðs Samfylkingarinnar hvetur ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur eindregið til þess að málin verði tekin til markvissrar endurskoðunar, að fram fari raunverulegt samráð við aðila vinnumarkaðarins og að tryggt verði að allar breytingar á réttindum launafólks byggist á faglegum grunni, gagnsæi og ábyrgum vinnubrögðum. Það kallar m.a. á að mat fari fram á afleiðingum fyrirhugaðra lagabreytinga til lengri og skemmri tíma fyrir launafólk með hliðsjón af kyni, aldri, búsetu, fötlun, uppruna og öðrum þáttum sem máli skipta þegar kemur að mögulegri mismunun á vinnumarkaði. Þess má geta í þessu sambandi að meirihluti opinberra starfsmanna eru konur og meirihluti þeirra sem eru á atvinnuleysisskrá í upphafi árs 2026 er fólk af erlendum uppruna svo dæmi sé tekið.

Stjórn Verkalýðsmálaráðs Samfylkingarinnar

Samfylkingin Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur Viðreisn Rekstur hins opinbera Vinnumarkaður

Mest lesið

Fleiri fréttir