Draga þarf úr stuðningi við landbúnaðinn

OECD segir mikinn opinberan stuðning við landbúnaðinn allt í senn byrði á neytendum, skattgreiðendum og framleiðni í greininni. Formaður neytendasamtakanna kallar eftir því að farið sé að ráðum stofnunarinnar og tollar lækkaðir.

Í nýjustu skýrslu efnahags- og framfarastofnunarinnar OECD er enn hnykkt á því að opinber stuðningur við landbúnað hér á landi er með því mesta sem gerist, og tvöfalt meiri en til dæmis innan Evrópusambandsins.

„Þetta er bara sama sagan endurtekin, ár eftir ár," segir Jóhannes Gunnarsson, formaður Neytendasamtakanna um boðskap skýrslunnar. „Við erum að styðja landbúnað hvað mest í öllum heiminum. Af OECD löndunum liggjum við langt yfir öllum öðrum. Þetta er bara staðfesting á gamalli landbúnaðarstefnu sem ríkt hefur hér í langan tíma."

Stofnunin tekur saman svokallað tekjuígildi stuðnings til bænda. Þannig er reynt að áætla þær greiðslur sem bændur þyrftu að fá til að halda óbreyttum tekjum ef öllum stuðningi við greinina yrði hætt, en með opinberum stuðningi er allt í senn átt við beingreiðslur, styrki og innflutningsvernd.

Ekki heilbrigt umhverfi

Að því er segir í skýrslunni er tekjuígildið yfir 50%, sem merkir að bændur geta þakkað meirihluta tekna sinna þessum stuðningsaðgerðum, en ekki virði afurðanna sem þeir framleiða.

Jóhannes segir að það sé ekki heilbrigt umhverfi fyrir atvinnugrein. „Það er til að mynda ekki heilbrigt fyrir eina atvinnugrein að vera vernduð þannig að lagður er ofurtollur á allt sem gæti kallast innfluttar vörur. Á mjólkurmarkaði hefur nánast verið komið á einokun, þar sem eitt fyrirtæki situr að markaðnum. Ég spyr, hversu mikið væri hægt að lækka verð til neytandans með því að lækka tolla? Ekki nóg með að innfluttu vörurnar yrðu ódýrari, heldur myndi það skapa þrýstingu á aukna hagræðingu í íslenskum landbúnaði. Mér sýnist ekki veita af."

Bændur hafa mikil áhrif á stjórnkerfið og flokkana

Jóhannes tekur þannig undir með tillögum OECD um að afnema tolla og innflutningshömlur á landbúnaðarafurðir. Í skýrslunni er sömuleiðis sagt að slíkt myndi leiða til hagkvæmari nýtingar aðfanga í landinu, meiri hagvaxtar og lægra matvælaverðs. En af hverju er ekki brugðist við gagnrýni af þessu tagi?

„Það gæti verið vegna kjördæmaskipaninnar. Allavega er ljóst að bændur hafa gríðarlega mikil áhrif inn í stjórnkerfið og stjórnmálaflokkanna. Þeir hafa komið ár sinni vel fyrir borð á kostnað íslenskra neytenda," segir Jóhannes, og játar því að stjórnmálastéttin geri sig seka um sérhagsmunagæslu. „Að sjálfsögðu. Þarna er verið að gæta hagsmuna fárra á kostnað margra."