Einn stærsti skógur Íslands að verða til á Skeiðarársandi

Hratt landnám birkis á Skeiðarársandi er einhver magnaðasti atburður sem nú á sér stað í náttúru landsins, að mati plöntuvistfræðings. Skógurinn sem þar er að myndast stefnir í að verða einn sá stærsti á Íslandi. Fjallað var um málið í frétt Stöðvar 2, sem sjá má hér að ofan. 

Það eru ekki nema um tuttugu ár frá því náttúruvísindamenn fóru fyrst að gefa gaum að agnarsmáum vaxtarsprotum birkis á svörtum Skeiðarársandinum. Núna er þarna kominn vísir að vöxtulegum skógi og þjóðgarðsvörðurinn í Skaftafelli sýnir okkur tré sem nálgast fjögurra metra hæð.

„Þetta er dásamlegt og gaman að geta orðið vitni að þessum breytingum á ekki lengri tíma. Ég flutti hingað 2009 og þá rétt greindi maður svona græna slikju. En síðan þá finnst manni maður bara vera kominn í skóg,” segir Regína Hreinsdóttir, þjóðgarðsvörður í Skaftafelli.

Þetta kröftuga landnám birkisins þykir svo merkilegt að það er orðið viðamikið rannsóknarefni vísindamanna undir forystu plöntuvistfræðinganna Kristínar Svavarsdóttur og Þóru Ellenar Þórhallsdóttur. Kristín telur þetta raunar með því magnaðasta sem er að gerast í náttúru landsins, svo hratt breiðist skógurinn út.

„Maður sér mikinn mun á hverju ári. Þetta er mjög vöxtulegur skógur að verða,” segir Regína. 

Kristín Svavarsdóttir, sem starfar hjá Landgræðslunni, segir kenningar um að þetta hafi byrjað á einum atburði árið 1990 við óvenju hagstæðar aðstæður. Þá hafi orðið fræregn úr Skaftafellsbrekkum eða Bæjarstaðaskógi eða báðum.

Elstu birkitrén eru farin að sá sér sjálf og reiknast vísindamönnum til að skógurinn þekji nú yfir þrjátíu ferkílómetra svæði. Með sama áframhaldi má spyrja hvort nafnið Skeiðarársandur verði úrelt í framtíðinni, - það þurfi kannski að nefna svæðið Skeiðarárskóg. En gæti sandurinn endað sem einn allsherjar skógur?

„Svei mér þá. Það lítur allt út fyrir það,” svarar Regína þjóðgarðsvörður. 

Og plöntuvistfræðingurinn Kristín Svavarsdóttir segir að ef birkið verði ekki fyrir áfalli vaxi þarna upp einn af stærstu skógum Íslands.

„Við þurfum ekkert alltaf að vera með puttana í náttúrunni, sko. Hún sér alveg um sig sjálf. Og þetta gerist bara af sjálfsdáðum, sem er mjög gaman að sjá,” segir Regína. 

Leiðrétting: Í frétt Stöðvar 2 er áætluð útbreiðsla birkisins á Skeiðarársandi ranglega sögð yfir þrjátíu hektarar. Hið rétta er: Yfir þrjátíu ferkílómetrar.