Hornsíli í Mývatni í sögulegri lægð

Hornsílastofninn í Mývatni hefur verið í dýpri lægð undanfarin tvö ár en nokkru sinni síðan vöktun á stofninum hófst árið 1989.

Eins og Fréttablaðið greindi frá fyrir skemmstu sýndu mælingar óhemju magn blábaktería í Mývatni tvö síðastliðin sumur. Blábakteríur eru náttúrulegar í lífríki vatnsins en aukning þeirra undanfarna áratugi er talin skýrt merki ofauðgunar í vatninu.

En fleira veldur áhyggjum en blábakteríugróðurinn, enda hefur hann víðtæk áhrif á allt vistkerfið í vatninu.

Árni Einarsson, forstöðumaður RAMÝ, bendir á að hornsílið er miðlægt í fæðuvef Mývatns og því hefur hornsílastofninn í Mývatni verið vaktaður frá 1989. Stofninn hefur sveiflast öfganna á milli á þessu tímabili, en aldrei hafa talningar sýnt jafn mikla lægð í stofninum og nú. Í stöðluðu veiðiátaki í fyrrasumar veiddust aðeins 319 hornsíli, en á undanförnum árum hefur verið algengt að þau séu þrjú til átta þúsund – árin 2002 til 2004 veiddust sjö til fjórtán þúsund síli með sömu aðferðum við rannsóknir.

Sýnilegustu áhrif þessa eru að toppöndum hefur fækkað mikið á Mývatni, en Árni segir, aðspurður um samhengi á milli blábakteríugróðursins og fækkunar hornsílis, að hornsílastofninn hafi vissulega aldrei verið minni en nú, og geti því ekki hafa orsakað bakteríublómann eins og sumar vistfræðikenningar gera ráð fyrir, aðrir fiskstofnar, bleikja og urriði, eru líka of fáliðaðir, og bætir við að áhrif hornsíla hafa verið rannsökuð nokkuð í Mývatni og niðurstaðan sé alltaf hin sama. Þau virðast hafa frekar lítil áhrif á sveifluganginn í lífríki Mývatns. Þau eru a.m.k. ekki drifkrafturinn í honum.

„Sú hugmynd að fiskar stjórni bakteríublóma í vötnum á við um sum vötn en ekki næringarrík vötn eins og Mývatn. Mýflugulirfurnar virðast hins vegar hafa áhrif á sveiflur í bakteríublómanum, sem gæti bent til þess að Mývatn þurfi litlar breytingar á næringarefnaflæði, sem mýlirfurnar hafa áhrif á, og það geti skipt sköpum,“ segir Árni.

Fréttin birtist fyrst í Fréttablaðinu 29. mars.