Mannréttindamál að ríkið greiði lyf fíkla

„Við erum oft að leita til stjórnvalda með svona sanngirnismál. Stundum finnst stjórnmálamönnum þetta vera kvabb, en þetta er mannréttindamál og dauðans alvara því það sýnir hversu mikla fordóma við höfum,“ segir Þórarinn Tyrfingsson, yfirlæknir á Vogi.

Ríkið hóf um áramótin að greiða fyrir sérstaka lyfjameðferð við ópíumfíkn á Vogi. Um ævilanga viðhaldsmeðferð er að ræða sem SÁÁ tók upp árið 1999 og hefur greitt fyrir með sjálfsaflafé hingað til. Greiðslur ríkisins ná til 90 einstaklinga á hverjum tíma sem eru veikustu skjólstæðingar SÁÁ. Í sjúklingahópnum eru um 100 einstaklingar, og svo hefur verið um nokkurn tíma.

Spurður um kostnaðarþátttöku ríkisins, sem lá fyrir með samningi SÁÁ og Sjúkratrygginga Íslands (SÍ) um áramótin, segir Þórarinn það eiga sér sögulegar skýringar að hún kemur til fyrst nú. Þegar fyrsti þjónustusamningur SÁÁ við ríkið var gerður á sínum tíma var þessi meðferð rétt að komast á fæturna og var þar ekki inni. Þá hafa undanfarin ár einkennst af fjárskorti til heilbrigðiskerfisins og kostnaðarþátttaka í þessu verkefni ekki verið inni í myndinni.

„En svo er það sjónarmið að spyrja af hverju þessir sjúklingar hafa ekki notið sömu réttinda og aðrir sjúklingar sem berjast við lífshættulega sjúkdóma, og þeirra lyf eru strax komin inn í sjúkratryggingar. Þessi lyf eru fyrsta bjargræði þeirra og réttlæta meðferðina algjörlega – enda bjargar hún lífi,“ segir Þórarinn.

En hvað rak SÁÁ til að hefja þessa meðferð við ópíumfíkn árið 1999 – að aðstoða fólk við að hætta að sprauta sig í æð og fá í staðinn buprenorphin sem er viðurkennt lyf við fíkninni.

Þórarinn segir einfaldlega að um veikustu skjólstæðinga SÁÁ sé að ræða, en fjölmargt ungt fólk lést hérlendis vegna notkunar sterkra ópíumefna – mest sterkra verkjalyfja. Svíar sýndu fram á með rannsóknum að þeirra fólk féll frá umvörpum meðan beðið var eftir þessari meðferð. Þetta fólk lifir ekki aðeins með sínum sjúkdómi heldur verður félagslega virkt og tekur þátt í fjölskylduskyldum sínum og uppeldi barna sinna. Margir fara út á vinnumarkaðinn og ná fullri getu,“ segir Þórarinn.