„Ég vona að þau haldi áfram að berjast“

„Þrátt fyrir hindranir hafa þau stóra drauma, um að verða læknar, kennarar lögfræðingar eða flugmenn,“ segir Iðunn Ása Óladóttir en hún kynnti í dag niðurstöður rannsóknar á áhrifum valdeflingar á hóp heyrnarlausra.

Iðunn dvaldi í Namibíu árið 2012 og tók viðtal við 29 manns þar af 23 heyrnalausa einstaklinga til að komast að hvernig þau upplifðu stöðu sína gagnvart heyrandi fólki. Reiknað er með að 5% jarðarbúa eigi við við einhvers konar heyrnaskerðingu að stríða. Flestir þeirra búa í þróunarlöndum en ástæða þess er skortur á heilbrigðisþjónstu, bólusetningum, fátækt og fleira.

Á heimsvísu er Heyrnarlaust fólk líklegra til að vera ómenntað og atvinnulaust en heyrandi fólk. Aðstæður eru verstar í þróunarlöndum, meðal annars vegna lélegs menntakerfis, skorts á táknmálstúlkum, skorts á þekkingu á táknmáli og neikvæðs viðhorfs gagnvart heyrnarlausum.

Sumir þeirra sem Ása talaði við fæddust heyrnarlausir en sumir misstu heyrnina seinna á ævinni. Flest upplifðu þau erfiðleika í æsku meðal annars í skólakerfinu en sum áttu foreldra sem vissu ekki að til væru sérstakir skólar fyrir heyrnarlausa. Flestir sögðust vilja fá meiri menntun. Í Namibíu nær skólinn upp í 12. bekk en heyrnarlaust fólk fær bara að ljúka 10. Bekk. Einn viðmælandi Ásu vildi fá að ljúka 12. bekk en til þess þurfti hann að ná munnlegu prófi í ensku sem gefur að skilja að gekk ekki upp.

Iðunn segir að valdefling sé mikilvæg fyrir minnihlutahópa. „Þróunaraðstoð ætti að fela í sér að fjarlægja þá hluti sem hindra fólk í ná markmiðum sínum. Skortur á tungumáli veldur valdaójafnvægi fyrir heyrnarlausa, táknmál er valdeflandi og túlkaþjónusta sömuleiðis.“

Viðmælendur Iðunnar upplifðu skort á heyrnarlausum kennurum. Til að fá að kenna þarf háskólapróf en það er erfitt fyrir heyrnalaust fólk ef þau fá ekki að halda áfram í skóla eftir 10. Bekk. Viðmælendurnir sögðu að þeim fyndist mikilvægt að eiga heyrnarlausa fyrirmynd.

Þrátt fyrir að upplifa sig valdaminni en heyrandi segir Iðunn að viðmælendur hennar hafi verið bjartsýnir á framtíðina. „Ég vona að þau haldi áfram að berjast.“