Vilja reisa minnisvarða um þá sem fórust á Sri Lanka

Eins og Vísir fjallaði um í gær eru 35 liðin frá því að Leifur Eiríksson, DC-8-þota Flugleiða, brotlenti í aðflugi við Katunayake-flugvöll í Kólombó á Srí Lanka. Um er að ræða mannskæðasta slys íslenskrar flugsögu, en 183 fórust, þar af átta íslenskir starfsmenn Flugleiða.

Flugstjórinn Harald Snæhólm, sem er 74 ára, var einn þeirra fimm Íslendinga sem lifðu slysið af. Hann flaug sem farþegi og sat aftast í eldhúsi flugvélarinnar þegar slysið varð.

„Ég slasaðist mikið. Ég man að lungun lögðust saman, bakið fjórbrotnaði og hausinn á mér var allur skorinn í sundur,“ rifjar Harald upp fyrir blaðamann. „Stélið fór niður og það kom mikill hvellur. Svo rankaði ég ekki við mér fyrr en 100 til 200 metra frá flugvélinni með stórt pálmatré yfir brjóstinu á mér og ég gat ekki hreyft mig, var alveg pikkfastur. Vélin sprakk og ég hélt ég myndi brenna lifandi. En ég gat grafið undan bakinu á mér með höndunum þannig að ég gat ýtt mér undan trénu. Þannig skreið ég í burtu og tveir innfæddir fundu mig og drösluðu mér á spítala. Þetta var bara Guð og lukkan.“

Harald bætir við að öll deyfilyf hafi verið búin. „Þegar andlitið á mér var saumað saman héldu þeir mér niðri, Dagfinnur Stefánsson og Einar Guðlaugsson, sem voru í áhöfninni sem átti að taka við af okkur.“

Fékk enga áfallahjálp

Eftir að Harald var gróinn sára sinna sneri hann aftur til starfa sem flugstjóri þrátt fyrir þessa ógurlegu lífsreynslu. Það gerðu einnig hinir fjórir eftirlifendurnir og áttu þau eftir að fljúga margoft saman. „Ég var settur í þjálfun aftur og svo byrjaði þetta smám saman að koma. Þetta var andskoti erfitt en það var annaðhvort að takast á við þetta eða finna sér aðra vinnu.“

Harald fékk enga áfallahjálp frekar en aðrir sem lentu í slysinu en segir það hafa hjálpað sér mikið að tala við aðra flugmenn um það sem gerðist. „Þeir voru alltaf að spyrja mig og ég var alltaf að kjafta. Þá losar maður um þetta. Ég hef fengið hálfgerða hjálp þannig.“

Þegar Útkalls-bók Óttars Sveinssonar um slysið kom út árið 2006 hitti Harald í fyrsta sinn ættingja þeirra sem fórust í slysinu. „Það var mjög þægileg og góð stund.“

Aðspurður segist hann hafa áhuga á að fara aftur til Srí Lanka og setja þar upp minnisvarða að heiman. „Það fyndist mér réttlætanlegt. Ég held að við værum öll tilbúin til að gera það.“

Ætlaði aldrei aftur í flugvél

Ásta B. Hauksdóttir var fimmtán ára þegar faðir hennar, flugstjórinn Haukur Hervinsson, fórst í flugslysinu.

„Slysið verður sex um kvöld að íslenskum tíma en þetta er ekkert eins og núna. Þú værir búinn að vita þetta eftir eina mínútu. Ég man að presturinn kom heim morguninn eftir klukkan sjö og bankaði upp á með hempuna og hringdi dyrabjöllunni. Mamma fór og kíkti út um lítinn glugga í betra anddyrinu og sá þennan mann. Þá vorum við kallaðar fram systurnar,“ segir Ásta.

„Okkur var sagt að vélin hefði farist í flugtaki, en hún fórst í aðflugi. Allar upplýsingar voru rangar en boðleiðirnar voru aðrar á þeim tíma. Það var enginn sem fékk áfallahjálp. Ég er fimmtug í dag og er enn þá að glíma við þetta. Ég hef unnið með sjálfa mig en maður er fullorðin kona í dag og þetta "markerar" mann alveg fyrir lífstíð.“

Þrátt fyrir slysið hræðilega ákvað Ásta fimm árum síðar að "fara í flugið" eins og hún kallar það. Hún starfaði sem flugfreyja í mörg ár og lærði síðan flugrekstrarfræði. Aðspurð segir hún slysið ekki hafa dregið úr sér kjarkinn. „Þegar slysið varð sagði ég að ég ætlaði aldrei að fara í flugvél aftur. Svo bara var ég með þessa bakteríu í blóðinu og þetta átti hug minn allan.“ Hún bætir við að íslenskir flugmenn séu tvímælalaust þeir bestu í heimi.

Í fluginu kynntist hún einmitt vel þeim sem lifðu slysið af og hefur hún verið í góðu sambandi við marga þeirra í gegnum árin. Þess má geta að Ásta á þrjár dætur og er ein þeirra, sem er sextán ára, harðákveðin í að verða flugmaður.

Ásta bjó í útlöndum í tíu ár en flutti aftur heim til Íslands í vor. Síðan þá hefur hún átt í viðræðum við Icelandair um að reistur verði minnisvarði um þá sem fórust. Hún hefur einnig áhuga á að stofna minningarsjóð sem yrði veitt úr einu sinni á ári, 15. nóvember.

Henni finnst mikilvægt að eftirlifendur slyssins og ættingjar þeirra sem fórust haldi hópinn meira. „Það þarf einhvern til að taka það frumkvæði og ég hugsa að ég geri það. Ég gekk með það í maganum að við myndum fara ferð til Srí Lanka. Einhverjir hafa tekið vel í það og svo þarf bara að framkvæma þetta.“