Spyr hvort hægt sé að gera tæra laxveiðiperlu úr Þjórsá

Rannsókn á því hvort gera megi Þjórsá að veiðiparadís með minni framburði, er verðugt verkefni að mati Orra Vigfússonar, formanns NASF. Fyrsta skref yrði mat sérfræðinga á því hvort hugmyndin sé raunhæf.

Orri Vigfússon, formaður NASF, verndarsjóðs villtra laxastofna, telur áhugavert að gera úttekt á því hvort gera megi Þjórsá að stangveiðiparadís með því að minnka framburðinn í ánni. Fyrsta skrefið yrði alltaf að kalla til hóp sérfræðinga til að skoða hvort um raunhæfan kost sé að ræða. Reynist svo vera gætu möguleikar til verðmætasköpunar með stangveiði verið afar miklir.

„Ef það væri hægt að minnka framburðinn og hleypa sólarljósinu betur að þá myndi frumframleiðslan í ánni stóraukast með tilheyrandi áhrifum á lífríkið. Það má minna á það að Þjórsá, eins og Blanda, á upptök sín í Hofsjökli. Með Blönduvirkjun hreinsaðist áin og úr varð sú góða veiðiá sem við þekkjum,“ segir Orri og undirstrikar að um hugmynd sé að ræða og það liggi fyrir að mjög erfitt sé að hreinsa jafn mikið vatnsfall og Þjórsá. „Ég tel þó áhugavert að gera rannsókn á vatnasvæði Þjórsár með þetta í huga.“

Orri segir að líklega yrði að koma til einhvers konar mannvirki sem myndi hreinsa jökulgruggið úr árvatninu, til dæmis settjarnir. Hann minnir á að fyrir eru virkjanir í efri hluta Þjórsár, sem hugsanlega gætu leikið hlutverk við hreinsun framburðarins.

Laxastofninn í Þjórsá er líklega stærsti villti laxastofn á Íslandi og meðal þeirra stærstu í Atlantshafi. Þess utan eru góðir stofnar sjóbirtings, auk staðbundins urriða og bleikju. Veiði í ánni hefur nær eingöngu verið bundin við netaveiði. Ástæðan er sú að Þjórsá er svo gruggug að lax og annar fiskur sér lítt hefðbundið agn veiðimanna og tekur það því illa eða ekki. Veiði hefur hins vegar verið nokkur í þverám Þjórsár þó að uppvaxtarsvæði laxins séu í Þjórsá sjálfri.

Eins og kunnugt er hefur Landsvirkjun áformað byggingu þriggja virkjana í neðri hluta Þjórsár; Hvamms-, Holta-, og Urriðafossvirkjun. Áform um að gera Þjórsá að kosti til stangveiði fer ekki saman við þær hugmyndir, að mati Orra sem hefur bent á að líklega séu allar hrygningar- og uppeldisstöðvar fyrir lax fyrir ofan Urriðafoss. Mat Orra er að verði virkjunaráform að veruleika séu laxa- og sjóbirtingsstofnarnir líklegir til að deyja út.

Ef hugmyndir um hreinsun Þjórsár reyndust raunhæfar og gengju eftir telur Orri líklegt að úr yrði ein besta laxveiðiá við Atlantshaf. „Þetta yrði mikil tekjulind fyrir samfélagið, enda hefur reynslan sýnt að hverjir 40 laxar sem eru veiddir á stöng skila einu ársverki. Tólf hundruð störf liggja að baki 50 þúsund laxa veiði á stöng. Það skilar 12 milljörðum í beinar og afleiddar tekjur fyrir þjóðfélagið,“ segir Orri.

svavar@frettabladid.is