Aukin sókn í gjaldeyrisglufur kallaði á aðgerðir

Aðstoðarseðlabankastjóri segir að svo hafi virst sem fjárfestar hafi gagngert og í auknum mæli nýtt sér glufur í gjaldeyrishöftum til að hagnast mikið. Með aðgerðaleysi hafi grundvöllur haftanna brostið.

Aukin ásókn í skammtímaskuldabréf hér á landi og aukinn áhugi á útgáfu slíkra bréfa, að því er virðist gagngert til að nýta glufu í gjaldeyrishöftum, olli stjórnvöldum og Seðlabanka áhyggjum og kallaði á aðgerðir að sögn Arnórs Sighvatssonar, aðstoðarseðlabankastjóra.

Áður en lög um hert gjaldeyrishöft voru samþykkt aðfaranótt þriðjudags höfðu fjárfestar undanþágu til að flytja út gjaldeyri sem fékkst með greiðslum og verðbótum af skuldabréfum. Næsti gjalddagi á skammtímaskuldabréfum var á morgun, fimmtudag, og þá hefðu sjö milljarðar króna komið til greiðslu sem hefði mátt flytja óhindrað úr landi ef ekki hefðu komið til lagabreytingarinnar. Annað eins hefði svo komið til greiðslu í haust.

Aðspurður um hvort ekki hafi verið fyrirsjáanlegt, þegar höftin voru sett á á sínum tíma, að þessi glufa myndi verða til vandræða sagði Arnór að vitað hafi verið af glufunni.

„Síðustu mánuði hefur þetta hins vegar verið að vinda upp á sig þar sem erlendir aðilar hafa verið að auka eignarhald sitt á skuldabréfum. Þeir hafa svo notað þessa leið til að kaupa gjaldeyri og svo notað afraksturinn til þess að kaupa aftur skuldabréf. Þannig stækka þeir sjóðinn stöðugt og hagnast mikið með hverjum hring.“

Arnór segir að það sem áður hafi verið talið viðráðanlegt ástand hefði getað breyst til hins verra og útgáfa skuldabréfa sem væru sérstaklega til þess fallin að notfæra sér glufuna hefðu getað valdið útflæði gjaldeyris sem erfitt sé að spá fyrir um.

„Ef það myndi gerast yrði grundvöllur þess að vera með höft í raun brostinn,“ segir Arnór.

Varðandi hinn hluta laganna, sem laut að því að fella niður undanþágu þrotabúa föllnu bankanna til að færa gjaldeyri út úr landi, segir Arnór að um sé að ræða aðgerð sem eigi að koma öllum til góða.

„Okkar ætlun er alls ekki að hefta útgreiðslur slitastjórna til erlendra kröfuhafa. Við erum þvert á móti að reyna að finna leiðir til að þær geti átt sér stað, án þess að það valdi óstöðugleika sem gæti meðal annars skaðað þeirra eigin hagsmuni. Við teljum að þarna fari saman hagsmunir þeirra, þjóðarbúsins og almennings, en það þarf að samræma aðgerðir þannig að úr verði heildaráætlun sem stenst.“

Steinunn Guðbjartsdóttir, formaður slitastjórnar Glitnis, sagði í samtali við Fréttablaðið að stjórnin myndi nú skoða hvort eða hvaða áhrif lagasetningin myndi hafa á Glitni.

„Ég á ekki von á að þetta muni hafa nein stórkostleg áhrif,“ sagði Steinunn.

Nokkur umræða hefur spunnist um áhrif lagasetningarinnar á ímynd landsins út á við. Aðspurður segist Arnór ekki telja að aðgerðin muni hafa neikvæð áhrif.

„Okkar áætlun hefur notið trausts erlendis, meðal annars hjá lánsmatsfyrirtækjunum. Höftin eru neikvæður þáttur í þeirra mati, en hins vegar er áhættan við að losa þau með óskipulegum hætti enn neikvæðari.“

thorgils@frettabladid.is