"Stjórnvöld og fjármálastofnanir beittu efnahagslegu ofbeldi"

Hagsmunasamtök heimilanna fagna niðurstöðu Hæstaréttar varðandi gengistryggð lán. Í tilkynningu frá samtökunum segir að stjórnvöld og fjármálastofnanir landsins hafi beitt tugi þúsunda heimila efnahagslegu ofbeldi með verkum sínum.

Einnig kemur fram að stjórnvöld hafi margsinnis verið hvött til að semja um sanngjarnar lausnir þannig að allir landsmenn sætu við sama borð. „Þess í stað kusu stjórnvöld að etja lánþegum gegn hver öðrum með lymskulegu tali um táknmyndir óhófs í tengslum við lánin."

Samtökin telja að bankastjórnendur beri ábyrgð á þeim vanda sem upp kom hér landi og hafa þau lagt fram kæru á næstum allar stjórnir og bankastjóra á árabilinu 2001 til 2012 fyrir að veita gengistryggð lán og innheimta með ólöglegum hætti.

Hægt er að sjá fréttatilkynninguna í heild sinni hér fyrir neðan.



Hagsmunasamtök heimilanna álykta um dóm Hæstaréttar

Dómur Hæstaréttar er áfangasigur

Hagsmunasamtök heimilanna (HH) fagna niðurstöðu Hæstaréttar í máli nr 600/2011 15. febrúar 2012. Hæstiréttur Íslands hefur nú staðfest réttmæti málflutnings HH um ólögmæti afturvirkrar lagasetningar í sambærilegum málum. Allir sjö dómarar Hæstiréttar voru sammála um þá meginreglu að lög gildi ekki afturvirkt. Jafnframt úrskurðar Hæstiréttur um að kvittanir hafi fullnaðargildi og vöxtum af greiddum kröfum því ekki haggað með íþyngjandi hætti. Samtökin vilja í því samhengi leggja áherslu á að Hæstiréttur hefur aldrei dæmt á þá leið að endurreikna ætti ólögmæt gengistryggð lán þannig að óverðtryggðir vextir seðlabankans leggist á greidda gjalddaga, heldur féllust málsaðilar þess máls á þá vexti á ógreiddar eftirstöðvar en slíkt samkomulag málsaðila hefur lítið fordæmisgildi fyrir rétti, hvað þá fyrir lagasetningu. Sumir þingmenn sem samþykktu lög 151/2010 hafa haldið því fram að dómurinn hafi verið afturvirkur, sem er ekki rétt.

Eftirlit með endurútreikningum

Eðlilegast væri að gengisbundin lán héldu þeim vöxtum sem voru á þeim í upphafi, en þó hefur ekki verið dæmt um hvort vextir myndu falla niður í tilfelli þeirra vaxta sem bundnir eru við gengi gjaldmiðla. Við teljum engar forsendur fyrir því að hækka vextina. HH vilja árétta að Hæstiréttur hefur einungis dæmt um eina tegund samningsvaxta, en gengistryggðir lánasamningar báru ekki allir sams konar samningsvexti. Samkvæmt dómnum skal lántakinn þ.e. veikari aðili samningsins, njóta vafans. Það ætti að vera útgangspunktur allra ákvarðana héðan í frá þ.m.t. í útreikningum á afborgunum þar til óvissu hefur verið eytt.

Lög 151/2010 voru tilraun til að rétta hlut kröfuhafa

Í orði kveðnu setja stjórnvöld fram að verja eigi heimilin en verk þeirra segja þveröfuga sögu. Þrátt fyrir aðvaranir frá umsagnaraðilum voru lög 151/2010 samþykkt án þeirra nauðsynlegu varnagla sem hefði þurft að setja við afturvirkni og brotum á neytendarétti. HH hafa margoft varað stjórnvöld við afleiðingum þess að láta nauðungarsölur og vörslusviptingar á grundvelli vafasamra endurútreikninga fjármálastofnana fara fram. Slíkir gjörningar kunna að hafa bakað ríkinu og embættismönnum þess skaðabótaskyldu.

Þau slitu lögin, þau slitu friðinn

Stjórnvöld og fjármálastofnanir hafa í raun beitt tugi þúsunda heimila í landinu efnahagslegu ofbeldi með verkum sínum. Þau voru margsinnis hvött til að semja um sanngjarnar lausnir þannig að allir sætu við sama borð. Þess í stað kusu stjórnvöld að etja lánþegum gegn hver öðrum með lymskulegu tali um táknmyndir óhófs í tengslum við lánin. Einnig hefur kynslóðum verið att gegn hvor annarri þegar talað er um að dreifa byrðum af hruninu. Með "ömmu trompinu" er þannig t.d. réttlætt gríðarleg eignatilfærsla frá lántakendum til lífeyrissjóða í formi verðbóta sem eru tilkomnar af markaðsmisnotkun og vísvitandi lögbrotum fjármálafyrirtækja auk vanrækslu fjármálaeftirlits og Seðlabanka íslands.

Þegar velt er fyrir sér ábyrgð á því ómælda tjóni sem lántakendur hafa orðið fyrir ber að spyrja um ábyrgð og hverjir ætli sér að axla hana. Ábyrgðina telja HH að bankastjórnendur beri og hafa nú lagt fram kæru á næstum allar stjórnir og bankastjóra á árabilinu 2001-2012 fyrir að veita gengistryggð lán og innheimta með ólöglegum hætti.