Kersmálið sýnir að eigendur náttúruperla geta synjað eftir hentisemi

Formaður Náttúruverndarsamtaka Íslands segir að tryggja verði aðgang almennings að náttúruperlum og hefur áhyggjur af því að hægt sé að synja mönnum um aðgang eftir hentugleika, eins og gerðist í gær þegar landeigendur í Kerinu neituðu forsætisráðherrum Íslands og Kína að skoða svæðið.

Landeigendur í kringum Kerið í Grímsnesi, með Óskar Magnússon, útgefanda Morgunblaðsins, fremstan í flokki neituðu í gær Wen Jiabao forsætisráðherra Kína, Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra Íslands og fylgdarliðum þeirra að skoða kerið. Forsætisráðherrann og hinn erlendi gestur hennar þurftu því frá að hverfa. Óskar sagði að ástæðan væri m.a andstaðan við kínversk og íslensk stjórnvöld. Af þessum orðum hans má ráða að það hafi huglæg sjónarmið ráðið för þegar þessi ákvörðun var tekin, en ekki aðeins metnaður fyrir vernd svæðisins.

Lilja Mósesdóttir alþingismaður segir á Facebook-síðu sinni að málið afhjúpi þá staðreynd að hrunsamfélagið hafi verið endurreist. Fram séu komnir sömu leikendur og gildi og áttu leiksviðið fyrir hrun. Aftur sé réttur einstaklingsins settur ofar hagsmunum þjóðarinnar. Þá segir Lilja að tryggja verði aðgang þjóðarinnar að gersemum í einkaeign.

Takmarkaður aðgangur að Geysi væri til háborinnar skammar

Árni Finnsson, formaður Náttúruverndarsamtaka Íslands, tekur undir þetta sjónarmið. „Ég virði það að menn vilji mótmæla einhverju varðandi stjórnarfarið í Kína og heimsóknum Kínverja, en það á ekki að vera á færi einstaklinga að banna fólki að skoða náttúruperlur hér á landi. Það eiga að gilda almenn lög sem tryggja mönnum rétt til að heimsækja slík svæði," segir Árni.

En geta menn meinað fólki að skoða náttúruperlur? Er þetta ekki staðfesting á því? Fyrst forsætisráðherra Íslands fær ekki að fara þarna um? „Einhver sagði að þetta væri afturhvarf til ársins 2007. Menn væru farnir að ráðskast með eigur þjóðarinnar eins og þeim sýndist, en þeir keyptu þetta og geta þannig farið með þetta að vild. Að mínu mati ættu hins vegar að gilda almennar reglur um aðgengi almennings að náttúruperlum. Við getum tekið hliðstætt dæmi um Geysi sem er í einkaeigu, allt landið þar, og landeigendur hafa ekki viljað selja ríkinu því ríkið borgi ekki nóg. Af þeim sökum er svæðið í niðurníðslu. Ímyndaðu þér ef Óskar Magnússon myndi kaupa Geysi og það svæði, þá gæti hann sagt við íslensk stjórnvöld, þið getið ekki komið hingað með þennan kínverska eða þennan evrópska eða hvað það er. Þetta má ekki verða svona. Ef það væri hægt að stjórna aðgengi að Geysi þá væri það til háborinnar skammar," segir Árni Finnsson.

Færð hafa verið rök fyrir því að takmarka eigi aðgang að náttúruperlum og veita aðeins aðgang að slíkum svæðum gegn greiðslu sem myndi síðan kosta viðhald á slíkum svæðum, en sú umræða er af öðrum toga. Ekki liggur fyrir hvort það hafi komið upp í umræðu milli aðstandenda Kerfélagsins og stjórnvalda að greitt yrði sérstakt gjald fyrir aðgang að Kerinu í gær vegna mikils fjölda í fylgdarliði Kínverjanna. Almennt er ekki rukkað fyrir aðgang að Kerinu. thorbjorn@stod2.is