Fara á svig við kjarasamninga

„Ef horft er á tölurnar virðist framlegð venjulega vera í kringum fimm milljarða en fara til dæmis upp í 25 milljarða árið 2009. Þetta gætu því verið allt að 20 milljarðar sem útgerðin er að bóka í vinnslunni í staðinn fyrir í veiðunum. Það eru þá nokkrir milljarðar sem sjómenn verða af á árinu 2009,“ segir Jón Steinsson, dósent í hagfræði við Columbia háskóla í Bandaríkjunum.

 

Jón hefur skoðað samband fiskverðs og framlegðar í vinnslu á Íslandi og komist að þeirri niðurstöðu að flest bendi til að útgerðin hafi með því að selja afla á undirverði til tengdra aðila farið á svig við kjarasamninga sjómanna.

 

„Ef að það væri samkeppni til staðar í vinnslunni, ætti ekki að verða til nokkur framlegð umfram það sem væri eðlilegur arður af fjárfestingum. Sérstaklega ætti ekki að vera samband milli framlegðar í vinnslu og verðs á fiski,“ segir Jón en bætir því við tölur Hagstofunnar bendi eindregið til þess að slíkt samband sé til staðar.

Friðrik J. Arngrímsson, framkvæmdastjóri LÍÚ, neitaði að tjá sig um niðurstöðu Jóns og sagði þann ágæta mann ekki stunda fagleg vinnubrögð. Sveinn Hjörtur Hjartarson, hagfræðingur LÍÚ, segir þetta hins vegar einfaldlega rangt hjá Jóni.

 

„Það er ekkert óeðlilegt við það að framlegð sveiflist milli ára. Um þessi verð gilda bara samningar þar sem viðeigandi þættir eru teknir inn í myndina. Mér finnst þetta í raun bara vera uppsláttur hjá honum. Hann fullyrðir fyrst og spyr svo og það er eins og hann skrifi þetta í pólitískum tilgangi,“ segir Sveinn.

 

Sævar Gunnarsson, formaður Sjómannafélags Íslands, segir þetta hins vegar hafa verið ljóst í mörg ár. Verðmyndum á þessum mörkuðum sé einkar óeðlileg.

 

“Verðlagsstofa skiptaverðs á að koma í veg fyrir að þetta gerist og það tókst svo sem fyrstu árin. Undanfarin ár hefur hún hins vegar reynst kolómöguleg og raunar efast ég um að sjómenn myndu finna fyrir því ef Verðlagsstofan væri einfaldlega lögð niður,” segir Sævar og bætir því við að það sé tími til kominn að einhver annar vekji máls á þessu.- mþl