Tímamót í aðgangi að rannsóknagögnum

Gögn og upplýsingar úr Íslensku kosningarannsókninni, yfirgripsmikilli rannsókn á kosninga- og stjórnmálahegðun Íslendinga allt frá alþingiskosningunum árið 1983, eru nú aðgengilegar á vef Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands (HÍ) www.fel.hi.is.

Ólafur Þ. Harðarson, prófessor í stjórnmálafræði og forseti félagsvísindasviðs HÍ, opnaði formlega fyrir almennan aðgang að gögnunum á hádegisfundi á föstudag, en hann er helsti frumkvöðullinn bak við þessar kannanir.

Upplýsingarnar eru byggðar á svörum almennings við spurningalistum sem hafa verið lagðir fyrir Íslendinga á kosningaaldri í tengslum við alþingiskosningar og er þar spurt um afstöðu til stjórnmálaflokka og málefna tengdum stjórnmálum. Félagsvísindastofnun hefur séð um framkvæmd könnunarinnar frá kosningunum 1987.

Sem stendur eru gögn aðgengileg frá fimm af átta kosningum sem eru innan þessa tíma. Gögn frá kosningunum 1983 og 1987 eru enn ekki komin á rafrænt form og gögn úr síðustu rannsókn, árið 2009, verða ekki gerð aðgengileg fyrr en eftir næstu rannsókn.

Við þetta tækifæri sagði Ólafur að mörg rök væru fyrir því að gera umrædd gögn aðgengileg.

Meðal annars það sem kallast „frelsun gagna“ en einnig hefur þróun á alþjóðavettvangi verið með þeim hætti að slíkir gagnagrunnar eru að verða sífellt mikilvægari tæki í rannsóknum á sviði félagsvísinda.

Auk þess sagði Ólafur að þar sem flestar þessar rannsóknir væru unnar á kostnað skattborgara væri það sjálfsögð tillitsemi að þau væru öllum aðgengileg.

Í samtali við Fréttablaðið sagði Ólafur að opnun gagnagrunnsins væri mikill áfangi fyrir rannsóknastarf hér á landi. Mikilvægt væri að geta borið saman niðurstöður bæði í tíma og rúmi.

„Ég er gríðarlega ánægður með að hafa komið þessu fram þó ég hefði gjarna viljað vera búinn að þessu fyrr. Það er hins vegar dýrt að koma gögnum á aðgengilegt form.“

Ólafur segir sérstaklega ánægjulegt að sjá hvernig aðrir fræðimenn vinna með gögnin og vonast til þess að sem flestir nýti sér þau.

Þó safnið sé fyrst og fremst hugsað með þarfir fræðimanna og háskólanema að sjónarmiði, getur almenningur einnig nýtt sér upplýsingarnar sem þar er að finna. „Þetta er hugsað fyrir alla sem hafa burði til að reikna og þekkja nauðsynleg forrit,“ segir Ólafur. „Ef fólk kann að vinna með gögn í Excel eða SPSS getur það nýtt sér upplýsingarnar.“

thorgils@frettabladid.is