Meirihluti almennings segir íslensk lög óskiljanleg

Meirihluti lögmanna telur að íslensk lög sé skiljanleg almenningi en aðeins fjórðungur almennings telur aftur á móti að lögin séu skiljanleg. Þetta er meðal þess sem kemur fram í mastersritgerð Söru Bjarkar Hauksdóttur um skiljanleika laga.

„Ein af forsendum þess að borgarar samfélags fari að lögum þess er sú að lögin séu skiljanleg," segir Sara í ritgerðinni. Að hennar mati eru íslensk stjórnvöld á réttri leið.

Sendur var út spurningalisti til lögmanna með spurningum er varða skiljanleika laga og undirbúning þeirra. Meirihluti lögmannanna taldi að íslensk lög væru skiljanleg almenningi. Flestir nefndu að þýðingar svokallaðra EES gerða stuðluðu helst að því að íslensk lög verði torskildari. Þá var hringt í úrtak yfir eitt hundrað einstaklinga úr þjóðskrá. Niðurstöður voru þær að meirihluti þátttakenda hafði aldrei leitað sér upplýsinga um efni laga með því að kynna sér þau sjálfur. Aðeins fjórðungur þeirra taldi lögin skiljanleg almenningi. Flestir töldu að lagatexti í íslenskum lögum væri ætlaður lögfræðingum. Þá taldi aðeins fimmtungur sig þekkja efni stjórnarskrárinnar.

Sara segir að stjórnvöld stefni að því að bæta undirbúning íslenskra laga. Nú þegar hafi verið gefin út handbók um undirbúning og frágang laga. Þá sé stefna að stofnun skrifstofu löggjafarmála innan forsætisráðuneytisins sem mun annast mótun gæðaviðmiða í lagasetningu og vinna að bættum vinnubrögðum við undirbúning laga og reglna í ráðuneytum.

„Stjórnvöld eru því á réttri leið með stefnu sinni. Þó mætti gæta meiri ákveðni í því að breyta hefðum varðandi málfar og uppsetningu laga. Jafnframt mættu stjórnvöld stuðla að notkun skýrs málfars innan allra ríkisstofnanna. Fræða þarf þá sem skrifa lögin um þá hugmyndafræði sem liggur að baki því að stjórnvöld noti skýrt málfar. Almenning skortir grundvallar þekkingu á lögunum. Eigi hinn almenni borgari að geta notað lögin, þarf hann að vita hvar þau er að finna og að hafa þá trú að þau séu honum skiljanleg," segir Sara sem útskrifaðist nýverið með ML í lögfræði frá Háskólanum í Reykjavík. Leiðbeinandi hennar var Davíð Þór Björgvinsson.