Mál Baldurs og Exeter meðal þeirra sem lengst eru komin

Enn hafa engar ákærur verið birtar í rannsóknum á vegum sérstaks saksóknara og embættið hefur ekki lokið neinum rannsóknum með tilkynningum til sakborninga. Einn sakborningur segir óþolandi að hafa málið hangandi yfir sér og geta ekki skipulagt framtíðina.

Rannsóknir á nokkrum málum hjá embætti sérstaks saksóknara eru nú mjög langt komnar. Tvö mál sem eru mjög langt komin, samkvæmt heimildum fréttastofu, eru meint innherjasvik Baldurs Guðlaugssonar fyrrverandi ráðuneytisstjóra og rannsókn á meintum umboðssvikum stjórnenda og stjórnarmanna hjá Byr sparisjóði vegna 1,1 milljarðs króna lánveitingar til félagsins Exeter Holding. Lánið var nýtt til að kaupa stofnfjárbréf í Byr af MP banka og Birgi Ómari Haraldssyni og Jóni Þorsteini Jónssyni þáverandi stjórnarmönnum í sparisjóðnum. Þónokkrir hafa nú stöðu grunaðra í málinu.

Markmið rannsóknar er að afla allra nauðsynlegra gagna til þess að ákæranda sé fært að ákveða að henni lokinni hvort sækja skuli mann til sakar. Ef rannsókn gegn sakborningi hefur verið hætt skal lögregla tilkynna honum það og á hann rétt á að fá það staðfest skriflega, samkvæmt lögum um meðferð sakamála. Engar ákærur hafa verið birtar hjá embætti sérstaks saksóknara og engri rannsókn hefur verið lokið með tilkynningu til sakbornings.

Einn sakborninga í rannsókn á láni til Exeter Holding sagði í samtali við fréttastofu að það væri "óþolandi að hafa þetta mál hangandi yfir sér," eins og hann orðaði það. Hann sagðist engar fréttir hafa fengið, nema í gegnum fjölmiðla. Þetta mál gerði það að verkum að hann hefði sett allar framtíðaráætlanir sínar á bið.

Ein af meginreglum opinbers réttarfars er málshraðareglan og setur hún svip sinn á mörg ákvæði laga um meðferð sakamála, en hér má nefna að í lögunum kemur fram að rannsakendum beri að hraða rannsóknum eins og kostur er. Hins vegar ber rannsakendum einnig að vinna að því á öllum stigum rannsóknar að hið sanna og rétta komi í ljós. Oft krefst sú regla þess að vandað sé til verka og því dregst rannsókn mála óumflýjanlega á langinn í ákveðnum tilviukm. Og í raun og veru þarf meðferð mála á rannsóknarstigi að fara fram í jafnvægi þessara tveggja reglna.

Þær upplýsingar fengust hjá embætti sérstaks saksóknara í febrúar síðastliðnum að rannsóknum í þeim málum sem væru komin lengst yrði líklega lokið fyrir vetrarlok. Í lok maí var síðan greint frá því að einhverjar vikur yrðu í að fyrstu rannsóknum yrði lokið.