Flokkur í skugga styrkja

Sjálfstæðisflokkurinn hlaut mun minna fylgi í nýliðnum sveitarstjórnarkosningum en fyrir fjórum árum. Þar með er þó ekki öll sagan sögð, því flokkurinn bætti sig töluvert frá kosningum til Alþingis í fyrra, en þá galt hann mikið afhroð.

Þeir Sjálfstæðismenn sem Fréttablaðið ræddi við eru nokkuð ánægðir með útkomu kosninganna. Þeir eru á einu máli um að ósanngjarnt sé að miða við síðustu sveitarstjórnarkosningar; þá hafi flokkurinn verið í mikilli uppsveiflu í miðju góðæri. Skellurinn hafi komið eftir hrunið og úrslitin nú sýni að flokkurinn sé að endurheimta traust hjá kjósendum.

Einn viðmælenda blaðsins orðaði það svo að úrslitin sýndu að flokkurinn hefði lifað hrunið af.

Úrslitin í Reykjavík og Akureyri eru þó vonbrigði. Að einhverju leyti má skýra þau með utanaðkomandi áhrifum; Lista fólksins nyrðra og Besta flokknum syðra, en stjórnmálamenn bera engu að síður ábyrgð á niðurstöðunum. Ljóst var að Sigrún Björk Jakobsdóttir var óvinsæl í aðdraganda kosninganna og hún hefur nú sagt af sér.

Í Reykjavík var staðan allt önnur. Hanna Birna Kristjánsdóttir nýtur vinsælda í embætti sem borgarstjóri. Mun meiri vinsælda en flokkurinn sjálfur í borginni. Hún er engu að síður oddviti listans og ber að því leytinu ábyrgð á úrslitunum.

Styrkjamálin eru stóra málið hjá Sjálfstæðisflokknum um þessar mundir og heimildarmenn blaðsins eru sammála um að hann sé ekki búinn að bíta úr nálinni með þau. Á Alþingi situr Guðlaugur Þór Þórðarson, sem þáði 25 milljónir í styrki, og í Reykjavík Gísli Marteinn Baldursson, sem þáði 10,5 milljónir. Þó aðrir hafi þegið minna er þó víða um umtalsverðar fjárhæðir að ræða.

Guðlaugur Þór er sagður ætla að sitja svo lengi sem honum er sætt. Ljóst er að formaðurinn mun trauðla leggja að honum að hætta og því er málið í raun í höndum Guðlaugs sjálfs. Ljóst er að mörgum Sjálfstæðismönnum þykir málið erfitt og nokkurrar reiði gætti í garð Guðlaugs hjá mörgum þeim sem Fréttablaðið ræddi við.

Í lok júní verður haldinn aukalandsfundur hjá flokknum og viðmælendur blaðsins telja að styrkjamálin verði áberandi þar. Þá liggur fyrir að skipta verður um varaformann, þar sem Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir mun segja af sér. Hún hætti einnig tímabundið á þingi, en heimildir herma að hún muni snúa aftur í haust. Illugi Gunnarsson hætti einnig tímabundið á þingi, en hans mál eru óljósari, þar sem beðið er rannsóknar á peningamarkaðssjóðum bankanna. Illugi sat í stjórn Sjóðs 9 hjá Glitni.

Kjósa þarf arftaka Þorgerðar Katrínar á aukalandsfundinum. Ólöf Nordal hefur ein lýst yfir framboði, en líklegt er að fleiri geri slíkt hið sama. Þar er Hanna Birna oftast nefnd. Heimildarmönnum blaðsins ber saman um að kona verði kosin í starfið og nafn Ragnheiðar Elínar Árnadóttur hefur einnig borið á góma.

Bjarni Benediktsson tók við sem formaður í kjölfar hrunsins. Tvennum sögum fer af stöðu hans innan flokksins. Stuðningsmenn hans telja að honum hafi gengið ágætlega að endurheimta traust kjósenda. Hann hafi haldið opna fundi víða, þar sem hann fór yfir rannsóknarskýrsluna og svaraði spurningum. Þá þykir sumum ótækt að meta forystu hans eftir svo skamman tíma í embætti.

Gagnrýnendur hans telja hins vegar að honum hafi ekki gengið nógu vel að gera upp við fortíðina. Sjálfur hafi hann óheppileg tengsl við ýmsar viðskiptafléttur, sem heimildarmenn blaðsins telja þó að gert hafi verið of mikið úr, og þá hafi hann ekki sýnt skelegga forystu þegar kemur að styrkjamálum.

Annað mál er hvort einhver mun bjóða fram gegn Bjarna. Rík hefð er fyrir því innan flokksins að styðja sitjandi formann, þó Davíð Oddsson hafi rofið hana árið 1991. Þá er arftaki Bjarna ekki í sjónmáli. Kristján Þór Júlíusson bauð sig fram gegn honum í fyrra og nokkuð var rætt um að hann endurtæki leikinn. Staða hans þykir hins vegar ekki eins sterk og þá og nefna menn að úrslitin í hans heimabæ, Akureyri, hafi veikt hann.

Þá heyrist nafn Árna Sigfússonar, bæjarstjóra Reykjanesbæjar, einnig nefnt. Það þykir þó ekki líklegt, þar sem formaður flokksins verði að eiga sæti á Alþingi. Það gæti því farið svo að Bjarni sæti áfram, einfaldlega af því enginn annar fari í framboð.