Mikill munur á viðbrögðum kirkjunnar

Þótt margir séu ósáttir við hvernig þjóðkirkjan hefur brugðist við ásökunum á hendur Ólafi Skúlasyni heitnum er mikill munur á viðbrögðum kirkjunnar fyrir fjórtán árum og nú.

Eftir að Ólafur Skúlason lét af embætti árið 1997 var lítið rætt um ásakanir kvennana og hvernig krikjan og hennar þjónar brugðust við þeim. Fagráð um meðferð kynferðisbrota var hins vegar stofnað innan þjóðkirkjunnar og starfserglur voru settar. Kirkjan segir að þetta hafi verið viðbrögð hennar við því sem á undan hafði gengið.

Ólafur lést árið 2008 og ekki leið ekki á löngu þar til biskupsmálið, sem varpaði svo miklum skugga á hans feril, komst aftur á dagskrá. Því í mars 2009 sendi Guðrún Ebba, dóttir Ólafs, kirkjuráði bréf þar sem hún fór fram á fund með ráðinu til þess að ræða kynferðisbrot innan kirkjunnar.

Kynferðisbrotamál voru þegar hér er komið við sögu þegar komin á dagskrá kirkjunnar, en ekki af góðu. Gunnar Björnsson, prestur á Selfossi hafði verið borinn þungum sökum af nokkrum sóknarbörnum sínum. Hann var sýknaður af ákærum um kynferðsibrot en var engu að síður færður til í starfi þar sem framkoma hans gagnvart nokkrum sóknarbörnum þótti ekki viðeigandi.

Biskup brást við þrýstingi um að hann og kirkjan þyrftu að ganga lengra til að koma til að koma til móts við þolendur kynferðisbrota í apríl 2009 en þá bað hann konur og börn,sem brotið hefur verið á af hálfu starfsmanna og þjóna kirkjunnar fyrirgefningar á þeirri þjáningu og sársauka sem þau hafa liðið. Þetta gerði hann á prestastefnu en tók skýrt fram í viðtali við DV skömmu síðar að yfirlýsing sín væri almenn og snerti ekki einstaka atvik.

Í maí sama ár kom Sigrún Pálína Ingvarsdóttir fram í þættinum Sjálfstætt fólk og rifjaði upp biskupsmálð í heild sinni en um það hafði þá lítið verið fjallað undanfarin ár.

Í kjölfarið kom Snærós Guðnadóttir fram í fyrsta skiptið og sagði Ólaf hafa áreitt sig kynferðislega þegar hann var kennari við Réttarholtsskóla. Hún sagðist stíga fram til að styðja þær konur sem hafa verið í sömu sporum. Konurnar sem segja Ólaf hafa brotið gegn sér voru þar með orðnar fimm talsins

Öll þessi umræða hafði áhrif innan kirkjunnar, þótt deila megi um hversu mikil þau voru. Í ágúst 2009 átti til að mynda að halda málþing í Skálholti til að heiðra Ólaf en hætt var við það vegna þrýstings.

Það var svo 18 ágúst síðastliðinn sem Guðrún Ebba fék loks fundinn með kirkjuráði sem hún óskaði eftir ári fyrr. Á fundinum sagði hún frá því að Ólafur, faðir hennar, hefði misnotað sig kynferðislega þegar hún var barn og fram á unglingsár. Viðbrögð biskups við þessari frásögn Guðrúnar þóttu ekki traustvekjandi til að byrja með.

Þá var einnig hart sótt að biskupi vegna aðkomu hans að málum Sigrúnar Pálínu árið 1996. Hann neitar hins vegar að hafa reynt að þagga niður í henni en bætti hins vegar við fyrri yfirlýsingar sínar og segir nú trúa þeim konum sem stigið hafa fram.

Stóru spurningunni er hins vegar enn ósvarað. Hvernig það gat gerst að kynferðisafbrotamaður komst til æðstu metorða í íslensku þjóðkrikjunni, og hvernig stendur á því að kirkjan gat ekki tekið almennilega á sínum málum árið 1996 þegar hver konan á fætur annari steig fram.

Kirkjan hyggst leita svara við þessum spurningum með stofnun sannleiksnefndar sem sem á að rannsaka biskupsmálið í heild sinni. Kirkjuráð tilkynnti þetta nú í vikunni. Ráðið notaði einnig tækifærið og bað fórnarlömb Ólafs Skúlasonar afsökunar.