Reikna út verðmiða fyrir Heiðmörkina

„Yfirleitt er því fleygt fram að náttúran á Íslandi sé ómetanleg. Hún er ómetanleg en við erum að meta þjónustuna sem hún veitir okkur. Á þessu er blæbrigðamunur. Streymi þjónustunnar getum við mælt en náttúran sjálf er augljóslega ómetanleg,“ segir Brynhildur Davíðsdóttir, dósent í umhverfis- og auðlindafræði við Háskóla Íslands.

Meistara- og doktorsnemar við Háskóla Íslands vinna nú að heildstæðu verðmætamati á þjónustu náttúrunnar þar sem þeir meta verðgildi þess sem náttúran veitir. Hópurinn notar Heiðmörkina sem rannsóknarvettvang. Þegar lokaniðurstaðan liggur fyrir verður ljóst hvert gildi Heiðmerkurinnar er í peningum. Þetta er fyrsta rannsóknin af þessu tagi á Íslandi.

Búið er að skilgreina alla þjónustuþætti, til dæmis vötnin og útivistargildið, og verður viðurkenndum aðferðum beitt við að meta verðgildi hvers þáttar. Spurningakönnun fer fram þar sem vegfarendur um Heiðmörkina mega búast við að vera stoppaðir og spurðir hvaðan þeir komi, hvað þeir séu að gera og hvað þeir ætli að vera lengi. „Út frá þessum upplýsingum metum við hversu miklum peningum fólk er tilbúið til að eyða í Heiðmerkurferð.“

Björgólfur Thorsteinsson, formaður Landverndar, segir að miklu máli skipti að reikna út verðmæti náttúrunnar. Rýrist þessi eign þá minnki það höfuðstólinn. Taka beri tillit til þess. „Hingað til hafa menn ekki tekið þetta með í útreikninga en þeir eiga að gera það þegar þeir meta arðsemi framkvæmda. Sú staða gæti komið upp við útreikninga að framkvæmdin sé arðbær. Umhverfiskostnaðinum er þá sleppt. Ef umhverfiskostnaðinum er sleppt getur það leitt til þess að menn taki rangar ákvarðanir.“

Lokaniðurstaðan liggur fyrir árið 2010. „Þá er kominn verðmiði á Heiðmörkina,“ segir Brynhildur. „En verðgildi er alltaf svolítið afstætt. Markmiðið er að sýna fram á hið margþætta gildi náttúrunnar. Við á Íslandi höfum gleymt því en það er það sem skiptir máli. Við horfum á ár og sjáum bara megavött. Þegar hægt verður að líta heildrænt á það sem náttúran gefur verður kannski hægt að vega og meta með skynsamlegri hætti hvernig við nýtum náttúruna,“ segir hún og vonast til að rannsóknin leiði til framfara í umhverfisumræðunni.

ghs@frettabladid.is