Endurreisa þarf húsnæðiskerfið

Það var Katrín Jakobsdóttir, varaformaður Vinstri - grænna, sem hóf umræðurnar og benti á að blikur væru á lofti á húsnæðismarkaði. Vextir af íbúðalánum hefðu hækkað um 40 prósent á þremur árum frá því að bankarnir komu inn á íbúðarmarkaðinn. Þá hefði leiguverð á íbúðum hækkað mikið að undanförnu og skortur væri á leiguhúsnæði, bæði á almennum markaði og í félagslega kerfinu.

Benti Katrín enn fremur á að vegna vaxtahækkana væri fólk sem áður hefði verið metið upp á 18 milljónir nú metið upp á 13-14 milljónir. Þessi háu vextir á markaði bitnuðu á ungu fólki sem reyndi að koma þaki yfir höfuðið. Spurði hún hvað ríkisstjórnin ætlaði að gera og hvaða úrbætur á húsnæðismarkaði væru í sjónmáli.

Jóhanna Sigurðardóttir benti á að á einhverjum mestu þenslutímum í sögunni hefðu stjónvöld og bankar sameinast um að bjóða hagstæðari lánskjör og því hefði verð á fasteignum hækkað mikið. Sagði Jóhanna að íbúðarhúsnæði hefði hækkað um 140 prósent í verði frá árinu 2000.

Þá sagði hún skuldir heimilanna hafa hefur aukist gríðarlega að undanförnu og að yfirdráttalán bankanna hefðu aukist um 30 prósent frá því að bankarnir hefðu komið inn á fasteignamarkað fyrir þremur árum. Á sama tíma hefði verið dregið verulega úr vaxtabótum og húsaleigubótum.

Hún sagði átakanlegt að hækkandi vextir af íbúðalánum, sem næmu nú allt að 7,15 prósentum, bitnuðu á þeim sem verst stæðu. Sjö þúsund manns hefðu á síðustu árum reynt að kaupa íbúð en horfið frá þeim áformum.

Sagði hún viðfangsefni ríkisstjórnarinnar að snúa þessari þróun við en sagði engar auðveldar lausnir í sjónmáli. Nefnd á vegum ráðuneytisins ynnu að tillögum til þess að bæta stöðu nýrra íbúðakaupenda. Sú nefnd myndi skila tillögum á næstu dögum.

Jóhanna sagði það sameiginlegt verkefni ríkisstjórnarinnar, sveitarfélaga og fleiri að ráða bót á vandanum og að endurreisa þyrfti húsnæðiskerfið. Ríkið þyrfti að viðurkenna að húsnæðismál væru velferðarmál.

Flestir þeir þingmenn sem tóku til máls í utandagskrárumræðunni sögðu að við þetta yrði ekki unað og bentu margir stjórnarandstæðingar að standa þyrfti vörð um Íbúðalánasjóð.

Kom til snarpra deilna á milli þingmanna Framsóknarflokksins og Samfylkingarmanna þar sem Guðni Ágústsson sakaði Jóhönnu meðal annars um að sofa þyrnirrósarsvefni í málinu. Jóhanna benti hins vegar á að framsóknarmenn hefðu verið með húsnæðismálin síðastliðin ár og hefðu skilið húsnæðiskerfið eftir í algjöru þroti.