Miklar breytingar á búsetu á jörðum á suðurhluta landsins

Sjö af hverjum tíu bændum á suðurhluta landsins telja miklar eða mjög miklar breytingar hafa orðið á búsetu á svæðinu samkvæmt könnun sem Rannsóknarmiðstöð Háskólans á Bifröst gerði fyrir Bændasamtök Íslands.

Ráðist var í könnunina í fyrra til þess að greina þróun eignarhalds á bújörðum og meta samfélagsleg áhrif hennar. Könnunin sýnir enn fremur að enginn munur var viðhorfum íbúa á norðursvæði landsins til þess hvort breytingar hafi orðið á búsetu á þeirra svæði. Þá sýnir könnunin að vegna eftirspurnar sunnan heiða eftir jörðum hefur jarðaverð þar hækkað mun meira en í öðrum landshlutum. Áhrif frístundabúsetu eru því önnur og meiri á suðursvæðinu en norðursvæðinu.

Félagsleg staða sveitanna veikist

Þá telja nærri þrír af hverjum fjórum bændum að breytingar á eignarhaldi jarða síðastliðin 10 ár hafi haft þau áhrif að fólki fækkar í sveitunum og félagsleg staða sveitanna veikist, jarðir fara í eyði og erfiðara er að sinna almennri þjónustu. Þetta hefur þau áhrif að erfiðara er með samhjálp, girðingamál, smalanir, göngur og fjallskil.

Könnunin leiðir enn fremur í ljós að breytingar á eignarhaldi virðist hafa jákvæðari áhrif á sunnanverðu landinu en norðanverðu. Þannig eru eigendur jarða sem ekki stunda hefðbundinn landbúnað mun líklegri til þess að verja stærri hluta ársins á jörðum nær höfuðborgarsvæðinu, byggja þar upp og framkvæma.

Afgerandi meirihluti bænda, eða 92 prósent, telur það mjög eða frekar mikilvægt að búseta sé á nágrannajörðum þeirra. Þá telur meirihluti svarenda neikvætt að einn aðili eigi margar jarðir.

Um var að ræða póstkönnun og var spurningalisti sendur út til ábúenda jarða. Endanlegt úrtak var 804 einstaklingar og var svarhlutfall rúm 58 prósent. Að auki voru tekin viðtöl við 14 einstaklinga vítt og breitt um landið.