Vextir af yfirdráttalánum jafngilda útgjöldum til fræðslumála

Fyrirtæki og einstaklingar greiða jafn mikið í vexti af yfirdráttarlánum á einu ári og ríkið kostar til allra fræðslumála í landinu, þar með er talinn allur kostnaður ríkisins við háskóla og framhaldsskóla landsins. Heimilin ein og sér greiða tvisvar sinnum meira í vexti af yfirdráttarlánum en sem nemur þeirri upphæð sem lækkun matvælaverðs á að skila.

Þenslan í íslensku atvinnulífi tekur á sig ýmsar myndir. Ein afleiðing þenslunnar eru hæstu vextir sem þekkjast í vestrænum ríkjum og heimsmet í viðskiptahalla, sem Davíð Oddsson seðlabankastjóri sagði í fréttum okkar á dögunum, að ekki stæðist til langframa.

Fyrirtækin og heimilin í landinu bera kostnaðinn af þenslunni með margvíslegum hætti. Í nóvember voru yfirdráttarlán fyrirtækja og einstaklinga samanlagt 181,4 milljarðar króna. Yfirdráttarvextir eru á bilinu 20-23 prósent en sumir fá afslátt af þeim vegna mikilla viðskipta og svo sveiflast yfirdráttarstaðan innan mánaða.

Ef til jöfnuðar er gert ráð fyrir 20 prósenta vöxtum þá eru vextir af þessum yfirdráttarlánum 36,3 milljarðar króna. Það er nánast sama upphæðin og ríkissjóður kostar til fræðslumála í landinu, þ.m.t. framlög til allra háskóla og framhaldsskóla í landinu. Yfirdráttur fyrirtækjanna var í nóvember 111,5 milljarðar. Fyrirtækin borga því 22,3 milljarða í yfirdráttarvexti.

Heimilin voru með tæpa 70 milljarða í yfirdráttarlán og greiða því 14 milljarða. Heimilin greiða því tvisvar sinnum meira í yfirdráttarvexti en lækkun matvælaverðs á að færa heimilunum, en ríkisstjórnin áætlar að lækkun virðisaukaskatts á matvæli niður í sjö prósent, kosti ríkissjóð um sjö milljarða króna.

Þetta eru aðeins yfirdráttarlánin. Þá á eftir að taka til kostnað við önnur lán. Ef vöxtum af skuldabréfalánum heimila og fyrirtækja væri bætt við þetta dæmi, gætu vaxtagreiðslurnar staðið undir rekstri alls heilbrigðiskerfisins sem kostar ríkissjóð rúma 90 milljarða á ári.