Trump vill til tunglsins fyrir 2028 Samúel Karl Ólason skrifar 19. desember 2025 09:04 Mynd af mögulegum bækistöðvum á tunglinu. SpaceX Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, gaf í gær út tilskipun um að koma mönnum til tunglsins fyrir 2028 og reisa þar varanlega bækistöð fyrir 2030. Var það nokkrum klukkustundum eftir að Jared Isaacman tók formlega við sem nýr yfirmaður Geimvísindastofnunar Bandaríkjanna (NASA), eftir að Trump hafði áður dregið tilnefningu hans til baka. Forsetatilskipunin byggir að mestu á markmiðum sem höfðu áður verið opinberuð en hún ber titilinn „Að tryggja yfirráð Bandaríkjanna í geimnum“. Á vef Hvíta hússins segir að skipuninni sé ætlað að leggja grunninn að nýrri geimöld og standa vörð um hagsmuni Bandaríkjanna í sólkerfinu, svo eitthvað sé nefnt. Tilskipunin snýr einnig að vörnum Bandaríkjanna í geimnum og þar á meðal vörnum gegn eldflaugum. Þar að auki kemur fram í tilskipuninni að til standi, eins og áður hefur legið fyrir, að hætta rekstri Alþjóðlegu geimstöðvarinnar fyrir árið 2030. Í kapphlaupi til tunglsins Samkvæmt þessum nýjustu ætlunum Bandaríkjamanna stendur til að lenda mönnum á yfirborði tunglsins fyrir árið 2028 og það gegnum Artemis-áætlunina svokölluðu. Það hefur staðið til í nokkurn tíma. Artemis-áætlunin snýst í stuttu máli um að senda geimfara aftur til tunglsins og koma þar upp varanlegri viðveru. Nota á tunglið sem stökkpall lengra út í sólkerfið. Í grískri goðafræði er Artemis systir Apollos. Til stendur að senda þrjá bandaríska og einn kanadískan geimfara á braut um tunglið í apríl á næsta ári. Um mitt ár 2027 á, samkvæmt áætlunum NASA, að lenda geimförum á tunglinu í fyrsta sinn frá desember 1972, þegar geimfararnir Gene Cernan og Harrison Schmitt urðu ellefti og tólfti maðurinn til að ganga á yfirborði tunglsins. Sjá einnig: Enn staðráðin í að lenda geimförum á tunglinu með Starship Þá stendur til að reisa bækistöð á tunglinu og knýja hana með kjarnakljúfi sem senda þangað á næstu árum. Það hefur einnig legið fyrir áður en þetta verður allt gert í kappi við Kínverja, sem hafa svipaðar ætlanir. Erfitt yrði að knýja bækistöð á tunglinu með sólarsellum og rafhlöðum þar sem dagur á tunglinu varir í um fjórar vikur á jörðinni. Sólin skín því í tvær vikur og síðan er myrkur í tvær vikur. Þess vegna hefur áhersla verið lögð á kjarnorku. Kínverjar stefna á að senda sínu fyrstu geimfara til yfirborðs tunglsins árið 2030. Þeir ætla einnig að senda þangað kjarnakljúf og nota hann til að knýja sameiginlega rannsóknarstöð þeirra og Rússa á tunglinu. Vilja nýjar geimstöðvar fyrir 2030 Tilskipunin segir einnig til um að draga eigi úr kostnaði í geimáætlun Bandaríkjanna og auka skilvirkni. Þá á einnig að auka aðkomu einkaaðila að uppbyggingu innviða í geimnum og nýtingu á auðlindum þar. Þegar kemur að geimstöðinni hefur lengi staðið til að hætta rekstri hennar á næstu árum. Áður var áætlunin að láta hana hrapa til jarðar og brotlenda í Kyrrahafinu en nú stendur til að gera það ári fyrr. Sjá einnig: Mun hrapa í Kyrrahaf árið 2031 Geimstöðin hefur verið á sporbraut frá árinu 1998 og er rekstur hennar sífellt að verða erfiðari. Í tilskipun Trumps segir þó að hvetja eigi einkaaðila til að þróa eigin geimstöðvar til að taka við af geimstöðinni, fyrir árið 2030. Þær stöðvar gætu einnig verið knúnar með kjarnakljúfum. Eins og fram kemur í grein Ars Techninca verður að teljast mjög hæpið að einkaaðilar muni geta byggt eigin geimstöðvar og komið þeim fyrir á braut um jörðu fyrir árið 2030. Ekkert talað um Mars Athygli hefur vakið að Mars er ekki nefnd í tilskipun Trumps. Artemis-áætlunin hefur að miklu leyti snúist að því að nota tunglið sem stökkpall lengra út í sólkerfið og þá aðallega til rauðu plánetunnar. Þangað hefur Elon Musk, eigandi SpaceX og félagi Isaacman lengi viljað fara og eins fljótt og mögulegt er. Samkvæmt heimildum blaðamanns Ars Technica missti Trump allan áhuga á Mars, þegar honum var gert ljóst að það væri ekki fræðilegur möguleiki að lenda mönnum þar á meðan hann væri enn forseti. Bandaríkin Donald Trump Tunglið Geimurinn Kína Rússland Mest lesið Orðrómar valda ugg og ótta í Mílanó: „Það eru allir frekar hræddir“ Erlent „Brikk-fjölskyldan lenti í hræðilegu atviki“ Innlent Geðrofslyf leysa hefðbundin svefnlyf af hólmi Innlent Tekur sæti Maríu sem er í fríi í Víetnam Innlent Beit mann í geirvörtuna og réðst á systur hans Innlent 20,4 milljarðar til Úkraínu og aukinn stuðningur við Palestínu Innlent Íbúar Alberta höfnuðu áætlunum um sjálfstæði Erlent Hafi íhugað að gefast upp síðustu vikur Innlent Vill prófa sjálfkeyrandi bíla í Eyjum Innlent Endurmeta fyrirkomulag RS-bólusetninga næstu árin Innlent Fleiri fréttir Þróa þjónustustöð fyrir tunglið Íbúar Alberta höfnuðu áætlunum um sjálfstæði Orðrómar valda ugg og ótta í Mílanó: „Það eru allir frekar hræddir“ Christiane Amanpour mun kveðja CNN Fara fram á útgöngubann í nokkrum frönskum borgum Sakaðir um að svelta 190 börn til dauða Hótar að auka viðbúnað á landamærunum Miðflokkurinn fær umboðið Borgir geti sett á útivistarbann: „Nemandi hefur misst höndina“ Prestur lést þegar róðukross féll á hann Senda far til að kanna uppruna Fóbosar Ók viljandi á ástralska þingkonu Vill funda með Trump og Xi um örlög Úkraínu Neyðarlending eftir sprengjuhótun Neitaði að samþykkja afsögn vegna mótmælanna Hvetur til stillingar og boðar aðgerðir Selenskí vilji ekki binda enda á stríðið Fjórir hermenn létust í eldsvoða Ræstingakona læstist óvart í fangaklefa í þrjá daga Hörð átök lögreglu og mótmælenda í París Barn og fullorðinn létu lífið þegar bíl var ekið inn á knattspyrnuvöll Landtökumenn réðust á evrópska erindreka Lögreglan skarst í leikinn á mótmælum í Kaupmannahöfn Setti málningu í matinn og eitraði fyrir hundruðum barna Mótmælendur réðust inn í ráðhúsið í Marseille Alvarlega slösuð eftir skotárás í íþróttahúsi Frestar gildistöku refsiaðgerða gegn Rússlandi Faðir tveggja nemenda í skólanum sá sem skaut árásarmanninn Varaði við nýju Rússlandi Pútíns Ástvinir þeirra sem létust í flugslysinu bíða enn Sjá meira
Forsetatilskipunin byggir að mestu á markmiðum sem höfðu áður verið opinberuð en hún ber titilinn „Að tryggja yfirráð Bandaríkjanna í geimnum“. Á vef Hvíta hússins segir að skipuninni sé ætlað að leggja grunninn að nýrri geimöld og standa vörð um hagsmuni Bandaríkjanna í sólkerfinu, svo eitthvað sé nefnt. Tilskipunin snýr einnig að vörnum Bandaríkjanna í geimnum og þar á meðal vörnum gegn eldflaugum. Þar að auki kemur fram í tilskipuninni að til standi, eins og áður hefur legið fyrir, að hætta rekstri Alþjóðlegu geimstöðvarinnar fyrir árið 2030. Í kapphlaupi til tunglsins Samkvæmt þessum nýjustu ætlunum Bandaríkjamanna stendur til að lenda mönnum á yfirborði tunglsins fyrir árið 2028 og það gegnum Artemis-áætlunina svokölluðu. Það hefur staðið til í nokkurn tíma. Artemis-áætlunin snýst í stuttu máli um að senda geimfara aftur til tunglsins og koma þar upp varanlegri viðveru. Nota á tunglið sem stökkpall lengra út í sólkerfið. Í grískri goðafræði er Artemis systir Apollos. Til stendur að senda þrjá bandaríska og einn kanadískan geimfara á braut um tunglið í apríl á næsta ári. Um mitt ár 2027 á, samkvæmt áætlunum NASA, að lenda geimförum á tunglinu í fyrsta sinn frá desember 1972, þegar geimfararnir Gene Cernan og Harrison Schmitt urðu ellefti og tólfti maðurinn til að ganga á yfirborði tunglsins. Sjá einnig: Enn staðráðin í að lenda geimförum á tunglinu með Starship Þá stendur til að reisa bækistöð á tunglinu og knýja hana með kjarnakljúfi sem senda þangað á næstu árum. Það hefur einnig legið fyrir áður en þetta verður allt gert í kappi við Kínverja, sem hafa svipaðar ætlanir. Erfitt yrði að knýja bækistöð á tunglinu með sólarsellum og rafhlöðum þar sem dagur á tunglinu varir í um fjórar vikur á jörðinni. Sólin skín því í tvær vikur og síðan er myrkur í tvær vikur. Þess vegna hefur áhersla verið lögð á kjarnorku. Kínverjar stefna á að senda sínu fyrstu geimfara til yfirborðs tunglsins árið 2030. Þeir ætla einnig að senda þangað kjarnakljúf og nota hann til að knýja sameiginlega rannsóknarstöð þeirra og Rússa á tunglinu. Vilja nýjar geimstöðvar fyrir 2030 Tilskipunin segir einnig til um að draga eigi úr kostnaði í geimáætlun Bandaríkjanna og auka skilvirkni. Þá á einnig að auka aðkomu einkaaðila að uppbyggingu innviða í geimnum og nýtingu á auðlindum þar. Þegar kemur að geimstöðinni hefur lengi staðið til að hætta rekstri hennar á næstu árum. Áður var áætlunin að láta hana hrapa til jarðar og brotlenda í Kyrrahafinu en nú stendur til að gera það ári fyrr. Sjá einnig: Mun hrapa í Kyrrahaf árið 2031 Geimstöðin hefur verið á sporbraut frá árinu 1998 og er rekstur hennar sífellt að verða erfiðari. Í tilskipun Trumps segir þó að hvetja eigi einkaaðila til að þróa eigin geimstöðvar til að taka við af geimstöðinni, fyrir árið 2030. Þær stöðvar gætu einnig verið knúnar með kjarnakljúfum. Eins og fram kemur í grein Ars Techninca verður að teljast mjög hæpið að einkaaðilar muni geta byggt eigin geimstöðvar og komið þeim fyrir á braut um jörðu fyrir árið 2030. Ekkert talað um Mars Athygli hefur vakið að Mars er ekki nefnd í tilskipun Trumps. Artemis-áætlunin hefur að miklu leyti snúist að því að nota tunglið sem stökkpall lengra út í sólkerfið og þá aðallega til rauðu plánetunnar. Þangað hefur Elon Musk, eigandi SpaceX og félagi Isaacman lengi viljað fara og eins fljótt og mögulegt er. Samkvæmt heimildum blaðamanns Ars Technica missti Trump allan áhuga á Mars, þegar honum var gert ljóst að það væri ekki fræðilegur möguleiki að lenda mönnum þar á meðan hann væri enn forseti.
Bandaríkin Donald Trump Tunglið Geimurinn Kína Rússland Mest lesið Orðrómar valda ugg og ótta í Mílanó: „Það eru allir frekar hræddir“ Erlent „Brikk-fjölskyldan lenti í hræðilegu atviki“ Innlent Geðrofslyf leysa hefðbundin svefnlyf af hólmi Innlent Tekur sæti Maríu sem er í fríi í Víetnam Innlent Beit mann í geirvörtuna og réðst á systur hans Innlent 20,4 milljarðar til Úkraínu og aukinn stuðningur við Palestínu Innlent Íbúar Alberta höfnuðu áætlunum um sjálfstæði Erlent Hafi íhugað að gefast upp síðustu vikur Innlent Vill prófa sjálfkeyrandi bíla í Eyjum Innlent Endurmeta fyrirkomulag RS-bólusetninga næstu árin Innlent Fleiri fréttir Þróa þjónustustöð fyrir tunglið Íbúar Alberta höfnuðu áætlunum um sjálfstæði Orðrómar valda ugg og ótta í Mílanó: „Það eru allir frekar hræddir“ Christiane Amanpour mun kveðja CNN Fara fram á útgöngubann í nokkrum frönskum borgum Sakaðir um að svelta 190 börn til dauða Hótar að auka viðbúnað á landamærunum Miðflokkurinn fær umboðið Borgir geti sett á útivistarbann: „Nemandi hefur misst höndina“ Prestur lést þegar róðukross féll á hann Senda far til að kanna uppruna Fóbosar Ók viljandi á ástralska þingkonu Vill funda með Trump og Xi um örlög Úkraínu Neyðarlending eftir sprengjuhótun Neitaði að samþykkja afsögn vegna mótmælanna Hvetur til stillingar og boðar aðgerðir Selenskí vilji ekki binda enda á stríðið Fjórir hermenn létust í eldsvoða Ræstingakona læstist óvart í fangaklefa í þrjá daga Hörð átök lögreglu og mótmælenda í París Barn og fullorðinn létu lífið þegar bíl var ekið inn á knattspyrnuvöll Landtökumenn réðust á evrópska erindreka Lögreglan skarst í leikinn á mótmælum í Kaupmannahöfn Setti málningu í matinn og eitraði fyrir hundruðum barna Mótmælendur réðust inn í ráðhúsið í Marseille Alvarlega slösuð eftir skotárás í íþróttahúsi Frestar gildistöku refsiaðgerða gegn Rússlandi Faðir tveggja nemenda í skólanum sá sem skaut árásarmanninn Varaði við nýju Rússlandi Pútíns Ástvinir þeirra sem létust í flugslysinu bíða enn Sjá meira