Eins sögu­leg og skáld­saga getur orðið

Sigurbjörn hefur sent frá sér afar athyglisverða og nýstárlega sögulega skáldsögu sem fjallar um sjálft einvígi aldarinnar, milli þeirra Fischers og Spasskí sem fram fór í Reykjavík 1972, og er þetta jafnframt fyrsta skáldsaga höfundar. Bókin heitir „Hve þung er þín krúna“ og er nánast heit úr prentsmiðjunni.

Heimildaskrá í skáldsögu

Blaðamaður Vísis fékk þessa bók í hendur og fór að fletta. Þá kemur í ljós að um er að ræða einstaklega forvitnilega og í raun æsispennandi sögu. Sigurbjörn, tveggja barna faðir, var sjálfur nýsloppinn úr landi þannig að ekki var um annað að ræða en heyra í honum í gegnum síma.

„Ég er að fylgjast með rússibana í Danmörku.“

Ha?

„Já. Dóttir mín er að spila handbolta á Partille Cup. Ég er að fylgja henni. Þetta er mikið mót. Hér eru 18 þúsund krakkar að keppa,“ segir Sigurbjörn.

Og dóttir hans er að sjálfsögðu að spila fyrir FH. Þau eru Hafnfirðingar.

„Já, þetta er eiginlega eins sögulegt og skáldsaga getur orðið. Það er meira að segja heimildarskrá í lokin, sem ég vildi að menn vissu af. Að ég væri ekki að búa þetta allt til.“

Bókaormur og ágætur skákmaður

Sigurbjörn segir það sjálfsagt að birta heimildaskrá þó um skáldsögu sé að ræða og að menn viti þá að hann sé ekki að nappa einhverju frá höfundum, taka eitthvað óbreytt frá þeim. Sigurbjörn segist hafa notað ókjör af heimildum við vinnslu bókarinnar.

„Svo notaði ég, fréttina þína, viðtalið við Hilmar,“ segir Sigurbjörn og nefnir viðtal sem blaðamaður átti við Hilmar B. Jónsson matreiðslumeistara sem varpaði nýju ljósi á einvígið.

Og Hilmar kokkur er meðal sögumanna auk fjölmargra annarra. Þetta er frumleg nálgun á viðfangsefnið?

„Já, ég er mikill bókaormur og ágætur skákmaður, ég hef teflt mjög lengi. Og mig hefur lengi langað til að skrifa bók. Svo var það fyrir tæpu ári að þessu laust í kollinn á mér. Að gera sögulega skáldsögu um einvígið. Og hafa hana margradda. Þetta er svo magnað einvígi.“

Þó Sigurbjörn hafi teflt lengi hefur hann aldrei verið neitt sérstaklega niðursokkinn í einvígi aldarinnar – þar til nú, en hann hafði lesið fréttir og vissi auðvitað af því eins og allir sem eitthvað vita.

„Þetta verður svo ekta, ef þú færð sjónarhorn allan hringinn. Þá verður þetta sérlega áhugavert.“

Eiríkur Tómasson hæstaréttardómari meðal sögumanna

Sigurbjörn lýsir því hvernig hann vann bókina. Hann segist til dæmis hafa notast mikið við tvo blaðamenn á Tímanum.

„Tímarit.is er algjör gullnáma, ég fann mikið af skemmtilegum fréttum þar. Fyrst var það Þorleifur Ólafsson og svo breyttist það í Eirík Tómasson blaðamann sem fjallaði mikið um einvígið. En þetta er sami Eiríkur og nú er hæstaréttardómari. Mér finnst skemmtilegt að hann sé meðal sögumanna í þessari bók.“

Sigurbjörn talaði hins vegar ekki við neinn.

„Það er málið. Ég vildi hafa það þannig. Hugsaði að það væri bara skemmtilegra að gera þetta þannig. Menn lifa ekki að eilífu. Og hið skriflega stendur eftir. Þess vegna fannst mér það skemmtilegasta nálgunin, nota bara skriflegar heimildir og raða þeim saman.“

Mikil heimildavinna að baki sögunni

Sjónarhorn Spasskís fær að njóta sín en hann hefur verið duglegur að tala í gegnum árin og fús að veita viðtöl, við íslenska blaðamenn jafnt sem erlenda.

„Hann gefur alltaf eitthvað af sér. Ég tók allskonar viðtöl við hann og raðaði þeim saman. Hvað Fischer snerti notaði ég eitthvað smotterí úr bókinni hans Sæma rokk. Lífsdans Sæma held ég að hún heiti. Og svo notaði ég líka fréttir en Lombardy þurfti oft að svara fyrir eitthvað meðan á einvíginu stóð. 

Og svo var bókin Bobby Fischer Goes to War. Ef ég á að vera alveg heiðarlegur með þetta þá kemst sú bók næst því að vera skrifuð eins og skáldsaga. Maður getur lesið hana frá upphafi og enda en hún fór ekki djúpt inn í einvígið sjálft.“

Sigurbjörn segist hins vegar ekki vita um neina bók fyrir utan „Hve þung er þín krúna“ sem fer svona djúpt inn í hvað var að gerast frá degi til dags meðan á einvígi aldarinnar stóð.

„Mér fannst gaman að skrifa þetta og reyna að skyggnast inn í hugarheim þeirra allra og lýsa því. Þegar þeir fóru í göngutúr niður í bæ og eitthvað svona, þetta er bara eitthvað sem ég las í Tímanum eða einhverju þessara blaða.“

Gerði sjálfur jafntefli við Carlsen

Það tók Sigurbjörn um það bil níu mánuði að skrifa bókina. Hann segir að Bragi Halldórsson, fyrrverandi kennari og skákmeistari, hafi tekið að sér ritstjórn bókarinnar og reynst ómetanlegur.

„Hann gaf mér helling af góðum ráðum. Þetta er manns fyrsta bók og oft má orða hlutina betur. Hann var kennarinn minn í þessu.“

Sigurbjörn gefur bókina út sjálfur. Hann segist hafa prófað eina útgáfu. Útgáfustjórinn þar sagðist alltaf alveg við að fara að lesa hana þannig að Sigurbjörn gerði þetta bara sjálfur.

„Ég er 75 módel, þannig að ég er ekki fæddur þegar þessir atburðir áttu sér stað. En ég hef verið að tefla síðan ég var unglingur. Ég hef til dæmis teflt eina skák við Magnús Carlsen og gerði jafntefli við hann. Þannig að ég kann eitthvað í þessu.“

Ha? Jafntefli við Magnús Carlsen?

„Þetta var 2004. Þegar hann kom og tefldi á Nasa með Karpov, Kasparov og þeim öllum. Þá tefldi hann einnig á Reykjavík Open og þá gerði ég jafntefli við hann. Þannig að, já, ég hef teflt við helling af mjög sterkum skákmönnum.“

Einar Kárason áhrifavaldur í fleiri en einum skilningi

Og það hefur munað um það við ritun þessarar sögulegu skáldsögu, að kunna mannganginn og kannski gott betur.

„Já. Þetta er það sem ég hef verið að segja við Helga Ólafsson og fleiri, og nú vil ég ekki lasta neinn, en Einar Kárason skrifaði nýlega bók um Fischer. Einar er ekki skákmaður. Til að skrifa svona bók þarftu að vera nokkuð sleipur í skák.“

Sigurbjörn segist beinlínis hafa forðast að lesa þá bók til að spilla ekki fyrir sér.

„Sú bók fjallar meira um Fischer eftir einvígið og þegar hann kemur til Íslands. Einar er náttúrlega frábær rithöfundur. Ég hef hins vegar frá honum þetta margradda sjónarhorn sem hann notar mikið. Og það er góður stíll og góður frásagnarháttur til að miðla þessari sögu. Einar notar þetta í sínum sögum frá Sturlungaöldinni sem er hver öðrum betri.“

Það er helst á þér að heyra að þetta sé bara byrjunin. Þú að feta þín fyrstu skref á rithöfundabrautinni?

„Mig langar allaveganna til að skrifa fleiri bækur og við Hafnfirðingar verðum að eignast fleiri rithöfunda. Mér finnst þetta rosalega gaman. En ég er ekkert að fara að hætta í vinnunni fyrir þetta.“

Eins og áður sagði starfar Sigurbjörn sem gæðatryggingarstjóri hjá Algalíf og var þar áður hjá Actavis.

„Ég hef helgað starfsferlinum þessum leiðinda reglubransa. Það er gott að fá smá frelsi í skrifunum.“

En það hefur líkast til nýst við skrifin?

„Klárlega. Ég held að ég sé ágætur að fylgja uppskrift. Þegar ég var kominn með uppskrift að bókinni, þá fann ég heimildir, eitthvað áhugavert í tengslum við hverja skák og raðaði saman. Það var dálítið þannig.“

Aukin virðing fyrir Spasskí tók sig upp við ritun bókarinnar

Bókin kom út fyrir viku þannig að nú bíður Sigurbjörn spenntur eftir viðbrögðunum. Skákheimurinn hefur tekið bókinni opnum örmum.

„Guðmundur G. kom í útgáfuhófið og var manna spenntastur að fá að lesa hana. Helgi Ólafsson, Þröstur Þórhallsson og Helgi Áss Grétarsson, þeir voru þarna líka en ekki allir búnir að lesa.“

Sko, þú hefur haft greiðan aðgang að heimildum sem varða hinn vestræna heim. En svo eru þarna Rússar sem þú setur þig einnig inn í hausinn á?

„Já, það er til frábær heimild sem heitir Match Diares frá 1998. Á netinu er útdráttur og svo er einhver sem tók sig til og þýddi það. Ég les það til að mynda úr þessu að það hafi verið gremja ríkjandi í herbúðum aðstoðarmannanna. Að þeir telji að Spasskí hafi metið það svo að hann væri kominn í skuld við Fischer. Ég er ekki frá því að það sé rétt.“

Svo virðist sem Spasskí hafi heillað höfundinn eins og reyndar alla íslensku þjóðina á sínum tíma.

„Og að Spasskí hafi vorkennt Fischer að vera kominn í þá stöðu sem hann var í. Ég get ekki sagt annað, eftir þessa vinnu, en að virðing mín fyrir Spasskí hafi vaxið mjög frá því sem var. Ég skil hann vel. Þetta var snúin staða fyrir hann.“