Samsæri gegn neytendum

Ólöglegt samráð olíufélaganna er samsæri gegn atvinnulífinu og neytendum, segir forstjóri Samkeppnisstofnunar. Samkeppnisráð hefur sektað olíufélögin um tvö komma sex milljarða króna fyrir ólöglegt samráð, en talið er að samfélagslegur skaði vegna brota þeirra nemi um fjörutíu milljörðum króna. Olíufélögin ætla að áfrýja niðurstöðunni. Samkeppnisráð komst að niðurstöðu í málinu á fundi sínum í gær, og var forsvarsmönnum olíufélaganna kynnt ákvörðunin í morgun. Málið varðar ólögmætt samráð olíufélaganna Skeljungs, Olís og Olíufélagsins ESSO, frá 1. mars 1993 þegar samkeppnislög tóku gildi, til desember árið 2001, þegar Samkeppnisstofnun gerði húsleit hjá félögunum, auk ólögleg samráðs Orkunnar við hin félögin þrjú. Það er mat Samkeppnisráðs að ávinningur olíufélaganna hafi á þessum tíma numið að minnsta kosti sex og hálfum milljarði króna í skjóli lögbrotsins, og samkvæmt mati sérfræðinga OECD er ætlað að samfélagslegur skaði vegna hins ólögmæta samráðs nemi meira en fjörutíu milljörðum króna. Georg Ólafsson, forstjóri Samkeppnisstofnunar segir samráð af þessu tagi alvarlegustu samkeppnishömlur sem fyrirfinnist og svo viðamikið mál sem þetta sé vandfundið. Þetta sé samsæri gagnvart atvinnulífinu og neytendum. Mjög þung viðurlög eru lögð á stóru olíufélögin þrjú, og nema stjórnvaldssektir á hvert þeirra 1,1 milljarði króna, en Orkunni er gert að greiða 40 milljónir króna í sekt. Forstjóri Samkeppnisstofnunar segir litið svo á að þessar sektir séu til varnaðar til framtíðar og telur hann niðurstöðuna réttláta og sanngjarna. Vegna samstarfs við Samkeppnisstofnun í því skyni að upplýsa brot olíufélaganna, ákvað Samkeppnisráð að gefa Olíufélaginu 45% afslátt og lækka sekt félagsins niður í 605 milljónir króna. Ennfremur var ákveðið að gefa OLÍS 20% afslátt þannig að sektargreiðsla félagsins hljóðar upp á 880 milljónir. Skeljungur fær hins vegar engan afslátt og ber félaginu því að greiða 1,1 milljarð í sekt vegna ólöglegs samráðs. Georg segir að menn hafi metið það þannig að Olíufélagið hafi aðstoðað það mikið við rannsókn málsins að þeim hafi borið þessi afsláttur. Ekki hafi verið litið svo á að Skeljungur ætti rétt á afslætti. Heildarsektargreiðslurnar félaganna nema því 2,6 milljörðum króna, en samkvæmt reglum getur sekt, sem Samkeppnisráð ákvarðar, mest numið tíu prósentum af heildarveltu fyrirtækjanna. Öll olíufélögin hafa ákveðið að áfrýja ákvörðuninni Samkeppnisráðs til áfrýjunarnefndar samkeppnismála, og ef þau una ekki niðurstöðu þeirrar nefndar, geta félögin höfðað mál fyrir dómi. Hörður Felix Harðarson, lögfræðingur Skeljungs segir það óréttlátt að félögin séu sektuð um misháar upphæðir. Hann segir að ítarlegar athugasemdir hafi verið lagðar fram, enda séu engar efnislegar forsendur til þess að mismuna olíufélögunum með þessum hætti. Skeljungur hafi lagt samkeppnisstofnun allt það lið við rannsóknina sem mögulegt hafi verið. Kristinn Björnsson, sem var forstjóri Skeljungs á þeim tíma, sem brotin voru framin, vildi ekki tjá sig um málið, fyrr en endanleg niðurstaða lægi fyrir. Í niðurstöðu ráðsins segir að samráð um gerð tilboða hafi verið viðhaft í viðskiptum við meðal annars ÍSAL, Flugleiði, Vegagerðina og dómsmálaráðuneytið. Lögmaður OLÍSS segir niðurstöðuna hvorki í nokkru samræmi við raunveruleikann, né fordæmi hérlendis eða erlendis. Kristinn Hallgrímsson, lögmaður Kers, áður Olíufélagsins ESSÓ, segir ákvörðun Samkeppnisráðs ekki koma á óvart. Hann segir það liggja fyrir að samkeppnislögin hafi verið brotin, en málið liggi þannig lögfræðilega að það hafi firnst í höndunum á Samkeppnisstofnun og þar með hafi niðurstaðan átt að vera allt önnur.