Gætu þurft nýjar réttir á afréttinum vinni Króksbóndi dómsmálið

„Það er töluvert stórt mál að loka fyrir leið eins stærsta fjársafns á landinu af afrétti,“ segir Gunnlaugur A. Júlíusson, sveitarstjóri Borgarbyggðar, vegna kröfu eiganda jarðarinnar Króks um að dómstólar viðurkenni að sveitarfélagið geti ekki heimilað bændum að fara með fé af fjalli um lönd Króks.

Gunnlaugur segir málið eiga sér tæplega eitt hundrað ára forsögu eða allt frá árinu 1924 þegar Upprekstrarfélag Þverárafréttar hafi keypt land úr Króksjörðinni. Gunnar Jónsson, sem keypti Krók árið 1989, hafi hins vegar talið sig eiga allt landið og á endanum unnið dómsmál um það álitaefni fyrir Hæstarétti á árinu 2013.

„Eignarhald þessa lands var dæmt af Upprekstrarfélaginu á þeim forsendum að kaupsamningnum var ekki þinglýst,“ útskýrir Gunnlaugur. Af þessum sökum hafi sveitarfélagið fyrir hönd Upprekstrarfélagsins höfðað mál til að fá viðurkenndan hefðarrétt á Krókslandið. Málshöfðun Gunnars er svokölluð gagnstefna í því máli.

„Upprekstrarfélagið er búið að nota þetta land í 90 ár í þeirri góðu trú að félagið ætti það,“ segir sveitarstjórinn. Vegna staðhátta beinist féð af afrétti niður eins konar trekt milli Norðurár og Hellisár, nyrst í Krókslandinu. Um sé að ræða safn upp á 10 til 15 þúsund fjár.

Gunnar er með skógrækt á jörð sinni en Gunnlaugur kveður rekstrar­leiðina liggja fjarri henni. „Hann hefur rétt á að hafa sína afstöðu en þetta er bara ónotað heiðarland; þarna er ekki ein einasta skógarplanta,“ segir sveitarstjórinn.

Kristján Franklín Axelsson, formaður Upprekstrarfélagsins, segir að ef málið tapast og ekki sé rekstrar­leyfi um Króksjörðina verði hugsanlega að byggja nýjar réttir inni á afréttinum, fyrir ofan land Króks, og flytja svo féð þaðan. Þetta hefði fordæmisgildi og gæti haft verulegar afleiðingar annars staðar á landinu.

„Ég sé ekki fyrir mér að það væri hægt að loka þjóðvegi eitt á meðan þetta er rekið þarna niður. Það væri hægt að leysa þetta mál ef Gunnar myndi vilja leysa það, það skiptir engu máli fyrir hann þótt við fengjum að reka þarna í gegn,“ segir Kristján.