Hreint aðgerðaleysi stjórnvalda varðandi EES tilskipanir

ESA, eftirlitsstofnun EFTA, er með í undirbúningi að senda sjö dómsmál til EFTA-dómstólsins vegna vanefnda íslenskra stjórnvalda á EES-samningnum þar sem hérlend stjórnvöld hafa ekki innleitt tilskipanir og reglugerðir í íslensk lög eins og samningurinn gerir ráð fyrir. Eitt mál er komið þangað nú þegar. Framkvæmdastjóri innra markaðssviðs ESA segir þessar tafir á innleiðingunum hreint aðgerðaleysi.

Þau mál sem koma til kasta dómstólsins á næstu dögum vegna vanefnda á innleiðingu reglugerða og tilskipana er um réttindi launafólks, tilskipun um einföld þrýstihylki og tilskipun um rekstraraðila sérhæfðra sjóða sem má í raun segja að séu sex mál.

Tilskipun um réttindi launafólks átti að taka gildi í júní 2016. Hún leggur þá skyldu á stjórnvöld einstakra ríkja að til staðar séu lagaleg úrræði sem tryggja að launþegar geti nýtt sér þau réttindi sem þeir eiga að njóta í tengslum við frjálsa för launþega.

Tilskipun um rekstraraðila sérhæfðra sjóða var komið á sem svar við fjármálakreppunni og átti að innleiða í íslensk lög fyrir 1. október 2016. Markmiðið er að skapa skýrt eftirlit til þess að tryggja alhliða og skilvirkt fjármálaumhverfi fyrir rekstraraðila sérhæfðra sjóða. Þar er á ferðinni lagarammi til að skapa skýrt eftirlit til þess að tryggja skilvirkt fjármálaumhverfi fyrir vogunarsjóði sem og einkafjárfestingar.

Ísland stendur sig lakast EFTA-ríkjanna í innleiðingu reglugerða og tilskipana og hefur verið lakasta EFTA-ríkið í nokkuð langan tíma.

„Sú staðreynd að lög séu ekki innleidd á Íslandi skapar ójafnvægi milli EES-ríkjanna. Ísland hefur skuldbundið sig til að taka upp lög og reglugerðir, til að mynda um tilskipun um rekstraraðila sérhæfðra sjóða og einnig um réttindi launafólks. Þar eru réttindi sem búið er að samþykkja og íslenskt launafólk fær einfaldlega ekki að njóta. Þessi dráttur á innleiðingunni á Íslandi er hreint aðgerðaleysi,“ segir Gunnar Þór Pétursson, framkvæmdastjóri innra markaðssviðs hjá Eftirlitsstofnun EFTA (ESA).

„Ástæða þess að við erum að fara áfram með þessi mál er sú að Ísland stendur ekki við innleiðingarfrestina sem Ísland hefur sjálft samþykkt,” útskýrir hann. „Áður en málin fara fyrir EFTA-dómstólinn hafa átt sér stað bæði formleg og óformleg samskipti við íslensk stjórnvöld til að ýta á eftir málunum og þær viðræður taka oft mánuði og jafnvel ár áður en mál eru síðan send dómstólnum,“ segir Gunnar Þór.

Sett voru fram skýr markmið í utanríkisráðuneytinu um að hraða innleiðingu tilskipana í ráðherratíð Gunnars Braga Sveinssonar. Einnig segir í nýjum stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Katrínar Jakobsdóttur að ríkisstjórnin telji það vera eitt mikilvægasta hagsmunamál Íslands að sinna framkvæmd EES-samningsins vel. Þannig þurfi Alþingi að vera virkara á því sviði.