Hækka verð vegna kjarasamninga

Mjög margir birgjar hafa hækkað verð hjá sér á síðustu dögum. Ástæðan er nýgerðir kjarasamningar launafólks við Samtök atvinnulífsins, hækkun á flutningskostanaði og hækkandi rafmagnsverð.

Þorsteinn Víglundsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir nýgerða kjarasamninga geta haft áhrif á verðbólguna og minnkað kaupmátt almennings.

„Það er ljóst að þeir kjarasamningar sem undirritaðir voru fyrir skömmu fara talsvert út fyrir það svigrúm sem er til launahækkana og því hætt við því að af þeim hljótist áhrif á verðbólguna,“ segir Þorsteinn. 

Alls hafa sautján birgjar hækkað verð hjá sér frá 20. júní. Flestir segja skýringuna vera hækkun launa og nýgerða kjarasamninga. Þetta kemur fram í lista Neytendasamtakanna. Listinn er ekki tæmandi því birgjar og verslanir þurfa ekki að senda tilkynningu á opinberan aðila þegar um verðhækkanir er að ræða.

Þuríður Hjartardóttir, framkvæmdastjóri Neytendasamtakanna, segir að þessum hækkunum hefði mátt búast við að einhverju leyti.

„Menn eru að bera fyrir sig kjarasamninga og það var svo sem fyrirséð og spáð að kjarasamningarnir myndu hafa áhrif á vöruverð. Einnig höfum við verið að sjá skýringar á borð við hækkun flutningskostnaðar og hækkun rafmagnsverðs sem mögulega skýringu,“ segir Þuríður. 

Í vor lögðu tugir þúsunda launamanna niður vinnu til að krefjast hærri launa. Samtök atvinnulífsins héldu því fram að ekki væri svigrúm til svo mikilla launahækkana. Þær myndu þýða aukna verðbólgu og hækkun verðlags í landinu. Nú eru vísbendingar um að þau varnaðarorð hafi verið á rökum reist. 

„Síðustu vísitölumælingar hafa sýnt lága verðbólgu. Þessar hækkanir munu koma í ljós í lok júlí þegar næstu tölur koma frá Hagstofunni. Við spáum því að það verði meiri breytingar á verðbólgunni þá sem hefur áhrif á vöruverð og verðtryggð lán heimilanna. Þannig mun þetta vinda upp á sig og launahækkanir bíta í skottið á sér. Það skiptir máli að hagræða frekar en að hækka verð á vörum. Það mun verða þungt ef á að skella allri launahækkun út í vöruverð,“ segir Þuríður. 

Þorsteinn segist einnig vona að verslanir og fyrirtæki hagræði í rekstri.



„Við bindum vonir til að verðbólguáhrif verði eins lítil og kostur er og að fyrirtæki leiti allra annarra leiða en að bregðast við með kostnaðarhækkunum. Þessi hætta er hins vegar mjög skýr og er fyrir hendi. Þetta bentum við á. Til þess að verðlag sé stöðugt verða kjarasamningar að vera ábyrgir og unnir innan þess svigrúms sem er til launabreytinga. Þessir samningar voru það ekki,“ segir Þorsteinn Víglundsson.