Dularfullur fjárdauði um allt land til rannsóknar

„Við veltum því lengi fyrir okkur hvort þetta gæti stafað af lélegum heyjum. En þetta er orðið svo alvarlegt dæmi að við verðum að rannsaka hvort það sé ekki eitthvað mun stærra að valda þessu,“ segir Þórarinn Ingi Pétursson, formaður Landssamtaka sauðfjárbænda, um ástandið sem hrjáir sauðfjárbændur, en víða um land hafa ær drepist í hrönnum.

Þá virðast ær mjólka mjög illa eða ekki neitt með þeim afleiðingum að lömb dafna illa eða drepast.

„Nú fyrst eru bændur farnir að þora að tala um þetta og ég held að þetta sé ekki einungis heyjunum að kenna. Það hlýtur að liggja eitthvað meira að baki,“ segir Þórarinn og bætir við að ánum hafi verið gefið kjarnfóður og lýsi sem virðist ekki hafa virkað.

„Sem dæmi um það hversu alvarlegt ástandið er þá veit ég um bæ þar sem yfir tuttugu prósent af stofninum er dauður,“ segir Þórarinn sem telur að ástandið geti leitt til mjög víðtæks tjóns. „Að missa óbornar ær er stórt tjón. Þá ertu bæði að missa framleiðslutækið og framleiðsluna sjálfa.“

Samtökin, ásamt Margréti Katrínu Guðnadóttur dýralækni, hefja rannsókn á málinu í dag og verður tekið blóðsýni úr hópi áa og þau rannsökuð. „Við stöndum frammi fyrir heystakki og erum að leita að nálinni,“ segir Margrét sem vonar að niðurstöður fáist með blóðrannsókninni. 

Fréttablaðið náði tali af nokkrum bændum á Vestur- og Norðurlandi sem flestir virtust sammála um að rekja mætti ástandið til slæms veðurfars undanfarið. 

„Þetta er algjört ófremdarástand og margir bændur um allt land hafa lent hryllilega í þessu,“ segir Gísli Sverrir Halldórsson, dýralæknir í Búðardal, um ástandið. „Vandamálið núna er meira en ég hef séð áður. Kindurnar eru ekki að mjólka eftir burð. Það þýðir að lömbin eru ekki að stækka eða þau drepast,“ segir Gísli og bætir við að afleiðingarnar geti orðið alvarlegar. „Þetta er gríðarlegt afurðatjón fyrir sauðfjárbændur og getur leitt til mikils tekjutaps.“

Gísli segir að ær séu að drepast nokkrum dögum áður en þær bera. „Bóndi sem missir kannski tuttugu ær missir þá kannski þrjátíu lömb.“

Bjarni Hermannsson, bóndi á Leiðólfsstöðum í Laxárdal, er einn þeirra sem þekkja ástandið af eigin raun. „Ég er búinn að missa fjörutíu ær í vetur og sextíu lömb eftir sauðburð,“ segir Bjarni sem bætir við að lítil sem engin mjólk sé í ánum. Hann hefur áhyggjur af því hvaða afleiðingar ástandið mun hafa. „Þetta getur haft mikil áhrif í haust því nú eru bændur með lélegri lömb og færri.“ 

Gísli tekur fram að margir bændur hafi reynt að sporna gegn ástandinu með því að notast við fóðurbæti í meira mæli en áður. Fóðurbætir kosti þó sitt og leiði til aukins fóðurkostnaðar fyrir bændurna. 

„Ég veit ekki af hverju þetta er svona. Ég hef til dæmis oft gefið verri hey en núna. Þó að menn hafi verið að gefa ánum vítamín þá hefur það ekki dugað. En þetta er klárlega einhvers konar skortur í fæðunni að mínu mati.“