Gátan um fjárdauðann óleyst

Ennþá er gátan um hinn mikla og útbreidda fjárdauða í fyrravetur óleyst. Rannsókn á blóðsýnum úr víðtækri sýnatöku úr hræjum sem fram fór í Noregi í sumar skilaði engri skýringu. Frekari rannsókn blóðsýna stendur yfir á Keldum.

Þetta staðfestir Sigurborg Daðadóttir, yfirdýra­lækn­ir hjá Matvælastofnun.

Vegna fjárdauðans hófu Landssamtök sauðfjárbænda rannsókn ásamt Matvælastofnun og sérstakri könnun var hleypt af stokkunum. Þessi rafræna spurningakönnun hafði það að markmiði að fá yfirsýn yfir umfang og útbreiðslu þessarar óútskýrðu aukningar í dauða sauðfjár í vetur og freista þess að finna vísbendingar um orsök vandamálsins. Þegar könnuninni var lokað 28. júní höfðu 311 bændur af u.þ.b. 2.000 tekið þátt. Af könnuninni að dæma drapst um helmingi fleira fé í ár en undanfarin tvö ár, eða að meðaltali 4%.

Mest voru afföllin á Vesturlandi og Suðurlandi. Hjá helmingi svarenda drapst meira en eðlilegt getur talist eða meira en 2%. Hjá 10% svarenda voru afföllin meiri en 8% og hæsta tíðnin var 30%, eins og kemur fram í stöðuskýrslu Matvælastofnunar. Fjöldi þess fjár sem drapst, og er á bak við þessar tölur, er að fjöldi sauðfjár á bæjum svarenda var 98.684 og af þeim drápust 4.095 eða 4,1%. Árin á undan drápust 2,3% veturinn 2013-2014 en 1,8% veturinn á undan. Þær kindur sem nýttar voru til sýnatöku og voru krufnar höfðu margar drepist úr næringarskorti. Krufning gaf engar skýringar á fjárdauðanum frekar en blóðsýnin.

Sigurborg segir að blóðsýnin séu nú rannsökuð frekar hjá Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum. Þar fer nákvæmari skoðun fram í leit að endanlegu svari. Engra niðurstöðu af þeirri vinnu er að vænta fyrr en eftir nokkrar vikur. 

Í áfangaskýrslu Matvælastofnunar segir að misjafnt hafi verið hvenær svarendur urðu fyrst varir við óvenju mikinn fjárdauða. Hjá 36% fór að bera á vandamálinu fyrri hluta vetrar en hjá öðrum ekki fyrr en í mars. Minni hluti svarenda sagði að kindurnar hefðu drepist skyndilega og algengast var að þær dræpust nokkrum vikum eða mánuðum eftir að einkenna varð vart. Þá er greinilegt að á þeim bæjum þar sem fé drapst fyrri hluta vetrar voru afföllin minni en þar sem féð drapst þegar líða tók á veturinn.