Kaupa má forvarnarlyf gegn HIV smiti

Linda Blöndal skrifar 25. júlí 2015 20:26

Lyfið Truvada er forvörn gegn HIV sem hefur rutt sér til rúms að undanförnu, að mestu vestan hafs. Lyfið taka þeir sem vilja ekki smitast af veirunni en stunda áhættusamt kynlíf. Miklar vonir eru bundnar við að lyfið vinni gegn útbreiðslu alnæmis um allan heim.

Mikil umræða um þennan valkost

Lyfið nefnist Truvada en lyfjameðferð HIV smitaðra hefur innihaldið lyfið í mörg ár. Skammturinn er ein tafla á dag og þar fólk að taka það að staðaldri. Lyfið fækkar HIV veirunum í blóðinu. Mikil umræða er erlendis, helst í Bandaríkjunum en einnig í Evrópu um notkun lyfsins og hún er útbreitt, sér í lagi vestra. Slík notkun gengur undir heitinu PrEP sem stendur fyrir Pre-Exposure Prophylaxis. Bryndís Sigurðardóttir, smitsjúkdómalæknir vinnur mikið með HIV smitaða og segir að PrEP standi fyrir forvörn gegn HIV sem ákveðnir hópar sem stunda óvarið kynlíf nota. „Þetta er sá hópur sem er kannski með fjölda rekkjunauta og vill stunda óvarið kynlíf. Það er vel vitað að við breytum ekki kynhegðun fólks, það er ekki að nota smokka meira. Vísindamenn og rannsakendur fundu þá þessa leið”, sagði Bryndís í fréttum Stöðvar 2 í kvöld.

Bundnar vonir við notkun lyfsins í Afríkuríkjum

Við kynmök kemst veiran inn í kerfið en með því að vera með þetta lyf í blóðinu þá er komið í veg fyrir að veiran setjist að. Bryndís segir að lyfið hafi komið mjög vel út í þessum tilgangi. Ekki síður eru þó bundnar vonir við að nota Truvada meira í þriðja heims ríkjum þar sem HIV smit er útbreiddast. Reynslan er þó mest vestan hafs en ekki er ljóst hve margir nota það að staðaldri.

Hefur fengið samþykki sem forvörn

Í Bandaríkjunum er þetta lyf nú samþykkt af bandaríska lyfjaeftirlitinu sem vörn gegn HIV hjá vissum þjóðfélagshópum, segir Bryndís en átt er við helst samkynhneigða karla í þeim efnum. „Það var ákveðin bylting þá og nú getur fólk í ákveðnum tryggingakerfum fengið þetta lyf niðurgreitt og það er komin töluverð reynsla á það”, segir Bryndís og enn fremur séu ýmsir góðgerðarsjóðir sem styrki fólk til að kaupa töflurnar.

Mánaðarskammtur á 150 þúsund

Bólusetning gegn HIV eða lækning er ekki í augsýn, segir Bryndís og því sé Truvada eina leiðin sem vísindamenn eygja von um að geti hamlað betur útbreiðslu sjúkdómsins. Truvada fæst hér á landi en er þó ekki niðurgreitt og aðgengi að því því ekki mikið. Mánaðarskammtur af Truvada kostar um 150 þúsund krónur og segir Bryndís heilbrigðisstarfsfólk rætt sín á meðal hvað megi gera við því. „Við getum skrifað út lyfseðla fyrir þessu lyfi en eins og málin standa núna og eins og sóttvarnarlögin eru þá hefur ekki látið á það reyna enn þá að veita þessi lyf að fullu niðurgreidd til þeirra einstaklinga sem ekki eru þegar komnir með veiruna”, segir Bryndís.