Hægt að fara framhjá jafnréttislögum með prestskosningum

Kristín Þórunn Tómasdóttir, formaður Félags prestvígðra kvenna, telur tvöfalt ráðningarkerfi presta bjóða upp á að farið sé á svig við jafnréttisstefnu kirkjunnar og jafnréttislög landsins.

Í langflestum tilfellum velur valnefnd hvers safnaðar sóknarprest og skilar niðurstöðu sinni til biskups Íslands sem svo skipar í embættið. Önnur leið er að söfnuðurinn biðji um almennar kosningar en til þess þarf þriðjungur sóknarbarna að skrifa undir slíka beiðni.

Slíkar kosningar hafa verið boðaðar í Seljaprestakalli 16. ágúst næstkomandi. Valnefnd hafði aftur á móti einróma valið prest síðastliðið vor, karlmann sem hefur starfað við sóknina undanfarin ár, en biskup Íslands, Agnes M. Sigurðardóttir, hafnaði valinu. Segir hún í samtali við Fréttablaðið að ástæðan hafi verið meðal annars sú að hún taldi jafnréttislög vera brotin með ráðningunni þar sem einn umsækjandinn, kona, væri umtalsvert hæfari hvað varðar menntun og starfsreynslu.

Agnes segist hafa haft þrjá kosti; að skipa þann sem hún taldi hæfastan í embættið jafnvel þótt það færi gegn vali nefndarinnar, framlengja frestinn eða auglýsa starfið að nýju. Hún valdi síðasta kostinn. Í kjölfarið söfnuðu sóknarbörn undirskriftum til að halda kosningar og í kjölfarið drógu allir umsækjendur umsókn sína til baka fyrir utan þann sem valnefnd hafði valið og annan karlmann.

Þetta segir Kristín Þórunn vera hálfankannalegt ráðningarkerfi. „Það er tvöfalt kerfi í gangi. Í öðru kerfinu gilda landslög og þar af leiðandi jafnréttislög en í hinu kerfinu eru almennar kosningar sem lúta ekki sömu faglegu reglum og hæfnissjónarmiðum. Það býður þeirri hættu heim að ekki sé fylgt jafnréttislögum við ráðningar, heldur farið fram hjá þeim með þessari leið, sem þó er fullkomlega lögleg.“ 

Aðspurð segist Agnes ekki hafa ákveðið að skipa hæfustu konuna í starfið, jafnvel þótt það sé samkvæmt lögum og í anda jafnréttisstefnu kirkjunnar, því það samræmist ekki gildi lútersku kirkjunnar um að söfnuðurinn velji prest sinn. 

„Ég ákvað að fara ekki á móti einróma ákvörðun valnefndar enda engum til góðs, hvorki söfnuðinum né prestinum sem skipaður hefði verið með þeim hætti,“ segir Agnes. „En ég ákvað að brjóta ekki jafnréttislög með því að hafna vali nefndarinnar og auglýsa stöðuna aftur. Þannig endaði valið í höndum safnaðarins.“

Agnes segir biskupinn vera langt frá því að vera einvaldur í ráðningu presta og að það geti orðið flókið þegar einn eigi að skipa í embætti en aðrir velja. Það sé þó sú leið sem kirkjuþing hafi komið sér saman um en leiðin sé þó rökrædd á hverju ári enda ekki fullkomin sátt um hana.