Samfélagið græðir á innflytjendum

Amal Tamimi settist í fyrsta skipti á þing í byrjun nóvember í fjarveru Lúðvíks Geirssonar. Hún er fyrsta konan af erlendum uppruna til þess að taka sæti á Alþingi auk þess sem hún er fyrsti múslíminn sem það gerir. „Ég tel mig vera í starfsaðlögun eins og þegar fólk kemur í fyrsta skipti í nýtt starf. Þá þarf bara að sitja og fylgjast með," segir Amal. Hún mætir á nefndarfundi en segir að þegar fólk sé nýkomið inn á þing í fyrsta sinn sé það auðvitað ekki með það á hreinu hvað verið sé að gera í nefndinni. Þegar varaþingmenn stoppi stutt sé ekki heldur hægt að taka að sér mörg verkefni. „En ég er að safna og bæta við mig þekkingu og rosalega mörgu öðru sem ég fengi ekki annars. Ég verð með meiri reynslu þegar ég fer út og ef ég kem aftur inn verð ég búin að læra þetta. Fyrsta skiptið er líklega erfiðast."

Vel tekið í hugmyndir um innflytjendamálÞó að hún segist vera í starfsaðlögun hefur hún látið til sín taka strax á fyrstu vikunum. Á þriðjudag var hún málshefjandi að sérstakri umræðu um málefni innflytjenda sem vakti mikla athygli. Hún ræddi meðal annars um íslenskukennslu og túlkaþjónustu fyrir útlendinga. „Já, þetta er mál sem ég tel mig vera sérfræðing í. Ég hef unnið í innflytjendamálum frá árinu 2002, fyrir utan mína eigin persónulegu reynslu," segir Amal, en hún flutti hingað til lands árið 1995 frá Palestínu.

Hún segist fljótt hafa gert sér grein fyrir því að málefni innflytjenda væru ekki tekin saman sem málaflokkur, heldur væru mismunandi hlutir á forræði mismunandi ráðuneyta. Þá fylgi ekki sérstakt fjármagn málaflokknum. Mikil þörf sé á breytingum í þessum málum.

„Þess vegna hélt ég ræðuna. Vandamálið við málefni innflytjenda er að ekki er hægt að spyrja einn ráðherra. Það eru margir að stýra þessu og þegar innflytjendur og útlendingar lenda í vandræðum þarf að finna út hver á að sjá um það. En þessu var vel tekið og margir alþingismenn styðja þetta málefni. Innanríkisráðherra sjálfur er til í að styðja verkefnið en það þarf fjármagn. Þetta tókst vel." Amal segir ekki síst vegna svona mála mikilvægt að fá fólk af öðrum uppruna inn á þing. „Hér eru svo margir innflytjendur sem hafa sína reynslu og þekkingu frá heimalandinu. Við getum notað það til að bæta okkar reynslu og þekkingu hér. Þetta er nauðsynlegt."

Fleiri kvennaathvörf þarfAmal segist geta hugsað sér að beita sér fyrir fleiri málum. „Ofbeldi gegn konum er rosalega stórt mál sem við þurfum að tala um. Á Íslandi er kvennaathvarf hér á höfuðborgarsvæðinu, en ég held að það sé ekki nóg að hafa bara eitt. Fleiri konur hafa þörf fyrir svona þjónustu. Í síðustu skýrslu sem kom frá Kvennaathvarfinu kom fram að 70 prósent af konum sem heimsóttu eða dvöldu í athvarfinu fóru aftur til ofbeldismannsins sem þær bjuggu með. Þetta segir kannski að það þarf meiri tíma, meira pláss, meiri þjónustu. Ekki bara pláss til að sofa, það þarf að byggja þessar konur upp." Amal segir Kvennaathvarfið vinna frábæra vinnu. Þangað fari erlendar konur til að mynda og fái alla þá þjónustu sem hægt sé að veita. Þessi mál séu bara ekki efst á baugi.

Túlkaþjónusta nauðsynlegÍ umræðum um málefni innflytjenda á þriðjudag tók Amal dæmi af erlendri konu sem var beitt ofbeldi af eiginmanni sínum. Þegar hún spurði félagsráðgjafa um það hvernig hún ætti að sækja um skilnað kom í ljós að hún var þegar fráskilin. Maðurinn hennar hafði sagt henni að hann væri að kaupa bíl og hún þyrfti að skrifa undir pappíra. Þau fóru saman með þá til sýslumanns en konan gerði sér hvorki grein fyrir því hvar hún væri né hvað hún hefði verið að skrifa undir. Þekkir hún mörg svipuð dæmi?

„Já. Við vitum að það er fullt af útlendingum sem kunna ekki íslensku. Þó að þeir kunni að bjarga sér úti í búð eða banka þýðir það ekki að þeir skilji eignaskiptingu hjá sýslumanni. Tökum sem dæmi fólk sem hefur ekki heyrt orðið forsjá – hvernig á það að vita hvað það þýðir? Hér er fullt af útlendingum sem bjarga sér en það þýðir ekki að það sé ekki þörf fyrir túlkaþjónustu i svona alvarlegum málum – til að tryggja mannréttindi."

Spurning um að byggja upp samfélagAmal starfar sem framkvæmdastjóri hjá Jafnréttishúsi í Hafnarfirði. Hún segir að í íslenskukennslu þar hafi samfélagsfræðsla verið tekin inn. „Við förum með þau á Alþingi. Fæstir okkar nemenda, sem höfðu kannski verið í fimm ár á Íslandi, vissu að þetta hús væri Alþingi. Það vantar meiri upplýsingar, það vantar breytingar á íslenskukennslu."

Í kennslunni hjá Jafnréttishúsi er jafnframt farið með nemendur á bókasöfn og minjasöfn. „Við reynum að gera allt sem Íslendingar gera. Þegar Harpa kom vissi enginn hvað Harpa var. Þau sáu þessa stóru byggingu en nafnið Harpa, hvað var það? Þau þekkja stelpuna Hörpu. Með því að fólk þekki samfélagið erum við líka að minnka fordóma. Ef við setjum sérstakt fjármagn í innflytjendamál erum við að tryggja betri framtíð fyrir samfélagið, af því að útlendingar eru að koma hingað og búa hér og þeir eru ekki að fara. Þetta eru ekki greiðar við útlendinga, þetta er spurning um að byggja okkar samfélag. Þá lendum við ekki í byltingu frá þriðju kynslóð innflytjenda eftir tuttugu ár."

Sérstök stofnun eða umboðsmaður fyrir innflytjendurAð mati Amal þyrfti að vera sérstök stofnun sem sæi um öll málefni innflytjenda þar sem upplýsingar væru í boði. „Fólk lendir í alls konar vitlausum vandamálum, sem væri hægt að forðast með smá upplýsingum. Þess vegna þurfum við einhverja stofnun, umboðsmann, eitthvað sem hjálpar innflytjendum að fá réttar upplýsingar og tækifæri til að aðlagast." Hún segir þó margt hafa breyst til batnaðar frá því að hún kom til landsins. Þá hafi til dæmis aðeins verið íslenskukennsla á kvöldin og bara í Austurbæjarskóla. „Nú erum við með fjölmenningarsetur á netinu og þar er fullt af upplýsingum á mörgum tungumálum, en vandamálið er að fólk er kannski ekki með aðgengi að tölvum eða kann ekki á þetta. Það verður að vera staður þar sem fólk getur komið og spurt og fengið upplýsingar, og þessi staður verður að vera öllum þekktur."